DÎVÂN (HAYÂLÎ-İ GÜLŞENÎ)
şİirler
Hayâlî-i Gülşenî (d. 890/1485 - ö. 977/1569)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Hayâlî-i Gülşenî'nin şiirlerini ihtiva eden eseri. Dîvân’da 6 pend-name tarzında yazılmış ahlakî mesnevi, 5 kaside, 14 murabba, 1 muhammes, 1 müseddes, ikisi Arapça, biri Farsça 333 gazel, 12 tarih manzumesi, 20 kıt’a, 9 müfret bulunmaktadır. Dîvân, çoğunlukla gazel ve musammatlardan oluşur. Hayâlî-i Gülşenî Şehzade Mustafa Çelebi için bir mersiye, günahları yüzünden azap çektiğini ima ettiği Rüstem Paşa’nın vefatına iki tarih, cömertliği, adaletiyle meşhur Vezîriâzam Semiz Ali Paşa için de tarih ve kıtalar yazmıştır. Bazı şiirleri bestelenmiş, sadece Gülşenî muhitlerinde değil, diğer tarikat çevrelerinde de icra edilerek günümüze kadar ulaşmıştır.

Dîvân’da tevhit ve münacat konulu şiirler bulunmamaktadır. Naatlar gazel formunda yazılmıştır. Gazellerde genellikle ahlakî-tasavvufî konuların yanında, aşk, ayrılık, felekten şikayet, gurbet, ölüm, seyahat vb. konulara da yer verilmiştir. Eserde tasavvufi terminoloji sıklıkla karşımıza çıkar. Divan’da 13 ayrı aruz kalıbı kullanılmıştır. En çok kullanılan aruz kalıbı fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün’dür. Hayâlî-i Gülşenî Divanı’nında aruzun yanında hece ölçüsü olarak değerlendirilebilecek gazeller de bulunmaktadır. 

İkisi İstanbul biri Ankara’da olmak üzere üç nüshası bulunan Dîvân'ın Milllet  Kütüphanesi Ali Emiri No 133 kayıtlı nüshası üzerine Türkan Alvan; Ankara’da Millî Kütüphane'de (06 Mil Yz FB, nr. 213) kayıtlı nüsha üzerinde İnci Kiremitçi bir yüksek lisans yapmıştır.

Şairin biyografisi için bk. "Hayâlî-i Gülşenî. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hayalii-gulseni 

Eserden Örnekler


Nice bir cevr ide bu çarh-ı sitemkâr bana

Bilmenem n’itme diler gerdiş-i devvâr bana


Dostlar n’ola tarahhum ide hâlümi görüp

Kâfirün içi göyür [ü] rahm ider ağyâr bana


Bilmenem n’eyleyiyin nicedeyin bu dilile

Zahm urur bağruma her lahzada tekrâr bana


Düşmüşem derd ü belâ dâmına bilmen n’ideyim

Âhiri n’itse gerek dehr-i nigûn-sâr bana


İllere lutf u kerem mihr u vefâdur dâyim

Kahr u gam cevr ü sitem her nitekim var bana


Göreyin tutuşuban oda yana çarh-ı felek

Çeke ol dahı hamu itdüği âzârı bana


Nice hâlüni Hayâlî bile ağyâr senün

Kim ne cevr eyledi bu gerdiş-i devvâr bana  (Alvan 1998: 110-111)


Kaynakça


Alvan Çınar, Türkân (1998). Hayâlî-i Gülşenî Dîvânı. Yüksek Lisans. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. 

Alvan, Türkan (2020). "Hayâlî-i Gülşenî". İslam Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 547-549. 

Kiremitçi, İnci (2001). Hayâlî-yi Gülşenî Divanı Üzerine bir İnceleme. Yüksek Lisans. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


BİLTEKİN, HALİT. "DÎVÂN (HAYÂLÎ-İ GÜLŞENÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-hayali-i-gulseni. [Erişim Tarihi: 21 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 SA'D-NÂME (HAYÂLÎ-İ GÜLŞENÎ) Hayâlî-i Gülşenî Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru
Görüntüle
2 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
4 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
5 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
6 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
8 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
11 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle