- Yazar Biyografisi (TEİS)
Hayâlî-i Gülşenî - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi HALİT BİLTEKİN
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:23/12/2021
DÎVÂN (HAYÂLÎ-İ GÜLŞENÎ)
şİirlerHayâlî-i Gülşenî (d. 890/1485 - ö. 977/1569)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Hayâlî-i Gülşenî'nin şiirlerini ihtiva eden eseri. Dîvân’da 6 pend-name tarzında yazılmış ahlakî mesnevi, 5 kaside, 14 murabba, 1 muhammes, 1 müseddes, ikisi Arapça, biri Farsça 333 gazel, 12 tarih manzumesi, 20 kıt’a, 9 müfret bulunmaktadır. Dîvân, çoğunlukla gazel ve musammatlardan oluşur. Hayâlî-i Gülşenî Şehzade Mustafa Çelebi için bir mersiye, günahları yüzünden azap çektiğini ima ettiği Rüstem Paşa’nın vefatına iki tarih, cömertliği, adaletiyle meşhur Vezîriâzam Semiz Ali Paşa için de tarih ve kıtalar yazmıştır. Bazı şiirleri bestelenmiş, sadece Gülşenî muhitlerinde değil, diğer tarikat çevrelerinde de icra edilerek günümüze kadar ulaşmıştır.
Dîvân’da tevhit ve münacat konulu şiirler bulunmamaktadır. Naatlar gazel formunda yazılmıştır. Gazellerde genellikle ahlakî-tasavvufî konuların yanında, aşk, ayrılık, felekten şikayet, gurbet, ölüm, seyahat vb. konulara da yer verilmiştir. Eserde tasavvufi terminoloji sıklıkla karşımıza çıkar. Divan’da 13 ayrı aruz kalıbı kullanılmıştır. En çok kullanılan aruz kalıbı fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün’dür. Hayâlî-i Gülşenî Divanı’nında aruzun yanında hece ölçüsü olarak değerlendirilebilecek gazeller de bulunmaktadır.
İkisi İstanbul biri Ankara’da olmak üzere üç nüshası bulunan Dîvân'ın Milllet Kütüphanesi Ali Emiri No 133 kayıtlı nüshası üzerine Türkan Alvan; Ankara’da Millî Kütüphane'de (06 Mil Yz FB, nr. 213) kayıtlı nüsha üzerinde İnci Kiremitçi bir yüksek lisans yapmıştır.
Şairin biyografisi için bk. "Hayâlî-i Gülşenî. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hayalii-gulseni
Eserden Örnekler
Nice bir cevr ide bu çarh-ı sitemkâr bana
Bilmenem n’itme diler gerdiş-i devvâr bana
Dostlar n’ola tarahhum ide hâlümi görüp
Kâfirün içi göyür [ü] rahm ider ağyâr bana
Bilmenem n’eyleyiyin nicedeyin bu dilile
Zahm urur bağruma her lahzada tekrâr bana
Düşmüşem derd ü belâ dâmına bilmen n’ideyim
Âhiri n’itse gerek dehr-i nigûn-sâr bana
İllere lutf u kerem mihr u vefâdur dâyim
Kahr u gam cevr ü sitem her nitekim var bana
Göreyin tutuşuban oda yana çarh-ı felek
Çeke ol dahı hamu itdüği âzârı bana
Nice hâlüni Hayâlî bile ağyâr senün
Kim ne cevr eyledi bu gerdiş-i devvâr bana (Alvan 1998: 110-111)
Kaynakça
Alvan Çınar, Türkân (1998). Hayâlî-i Gülşenî Dîvânı. Yüksek Lisans. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Alvan, Türkan (2020). "Hayâlî-i Gülşenî". İslam Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 547-549.
Kiremitçi, İnci (2001). Hayâlî-yi Gülşenî Divanı Üzerine bir İnceleme. Yüksek Lisans. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | SA'D-NÂME (HAYÂLÎ-İ GÜLŞENÎ) | Hayâlî-i Gülşenî | Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru |
Görüntüle | ||
| 2 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 5 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 6 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 8 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 11 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |