Hâtem’in (ö. 27 Rebîülâhir 1168 / 10 Şubat 1755) Türkçe, Arapça ve Farsça şiirlerinden oluşan Dîvân’ının Türkçe şiirlerini ihtiva eden bölümü. Bu kısımda 16 kaside, 44 tarih manzumesi, 127 gazel, 1 müstezad, 3 şarkı, 2 muhammes, 7 kıta, 67 muamma, 1 lügaz ve 22 müfred bulunmaktadır. Kasidelerinden biri naat olup diğerleri Sultan I. Mahmud'a (6), Silahdar Ali Ağa'ya (5), Said Bey'e (1), Muhammed İshak'a (1) ve Baltacı Mehmed Paşa'ya (1) yazılmıştır. Şairin bir kasidesi ise musiki makam ve usullerine dairdir. Dîvân’ın Türkiye, Almanya ve Mısır kütüphanelerinde tespit edilmiş 19 adet el yazması nüshası bulunmakta olup müellif nüshası tespit edilememiştir. 

Hâtem’in şiirlerinde, günlük konuşma dilinden, atasözleri ve deyimlerden, halk tabirlerinden çok sayıda örnek görülür. Ayrıca yer yer memleketi Akova’dan, İstanbul’dan, İstanbul'un semtlerinden, mesire alanlarından, sarışın ve badem gözlü güzellerden söz eder. Hatem’in en önemli özelliklerinden biri de güçlü bir musiki kültürüne sahip olmasıdır. Şairin Dîvân'ında baştan sona musiki usul ve makam adlarını, diğer musiki terimlerini içeren “Fihrist-i Makâmât u Usûlât Ber-Vech-i Îmâ vü Rumûzât" adlı 33 beyitlik kasidesi, bir gazeli ve bir şarkısı bulunmaktadır (Varışoğlu 2003: 204). Musiki terimleri şairin diğer manzumelerinde de sıklıkla yer alır. Bunda sahip olduğu musiki kültürü yanında 6 kaside sunduğu, kendisi de şair, bestekâr ve tanbûrî olan (Özalp 2000: 408) I.Mahmud’a duyduğu yakınlığın etkisi olduğu düşünülmektedir. Taş baskı olarak İstanbul'da (1284) basılan Dîvân'ın tenkitli metni yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır (Varışoğlu 1997). 

Şairin biyografisi için bk. “Hâtem, Akovalı-zâde Ahmed”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hatem-akovalizade-ahmed