DÎVÂN (HÂLİD)
şiirler
Hâlid, Mevlânâ Ziyâeddîn Hâlid (d. 1193/1779 - ö. 1243/1827)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Mevlânâ Halid-i Bağdadi'nin Farsça, Arapça ve Kürtçe şiirlerinden oluşan eseri. Eserde 86 gazel (655 beyit), 4 kaside (240 beyit), 2 münâcât (74 beyit), 2 kıta (12), 9 mesnevi (110 beyit), 1 terkîb-i bend (57 beyit), 31 müfred, 10 muhammes (30 beyit), 9 müseddes (27 beyit) ve 12 rubai (24 beyit) bulunmaktadır. 1260 beyitten oluşan eserde 1088 beyit Farsça, 135 beyit Arapça ve 37 beyit Kürtçe şiir yer almıştır. Müellif kasidelerinde Abdullâh-i Dihlevî, İmâm Alî Rızâ, İmâm Mûsâ Kâzım, İmâm Zeynelâbidîn, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin gibi sufileri övgü ile yad etmiş, münâcâtlarında Nakşbendî tarikatının büyüklerinin adlarını zikredip onları methetmiş, terkîb-i bendindeyse Hz. Peygamber, haccın fazileti, dört halife, Mekke ve Medine’den bahsetmiştir. Müellif tasavvufî gazellerinde Allah ve Peygamber’e olan sevgisini dille getirmiş, ilâhî aşktan bahsetmiş, tasavvuf mazmunlar ile ayet ve hadislerden istifade etmiştir. Gazellerinde Hâlid mahlasını kullanan şair, Bî-dil-i Dihlevî ve Mîr Derd gibi şairlerden etkilenmiştir. Mevlânâ Hâlid’in şiirlerinin sanat değeri genel olarak vasattır. Rubaileri âşıkâne, ârifâne ve hakîmânedir. Gazellerini neredeyse elif bânın bütün harfleriyle yazan müellif, aruz veznindeki birçok bahirden istifade etmiştir.

Üç yazma nüshası bulunan eser, Sadrettin Yüksel tarafından Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin Dîvânı ve Şerhi adıyla Türkçeye tercüme edilmiş ve yayınlanmıştır (1977). Dîvân’ı üzerine Seyhan Kardeş tarafından bir de yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (2014).

Şairin biyografisi için bk. “Hâlid, Mevlânâ Ziyâeddîn Hâlid, Şehrizorlu”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/halid-mevlana-ziyaeddin-halid-sehrizorlu 

Eserden Örnekler


Gazel

Ber ser-i râhet çû hâk oftâdenem bî sûd bûd

Nâle-i şebgîr der kûyet ‘abes kerdem ‘abes


În çı nâmest keze sıkke-i dîn yâft revâc

Şod ez û memleket-i kufr û delâlet tâ râh


Berzeh-i kalzem-i imkân û vucûd er neşodî

Zâteş âmîhte mî geşt be hem azeb û ucâc


Şod nebî û velî ez cor’e-i câmeş medhûş

İbn Umrân ernî goft û enelhak Hallâc (Kardeş 2014: 48)


Kaynakça


Algar, Hamid (1997). "Hâlid El-Bağdâdî". İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yay. 283-85.

Kardeş, Seyhan (2014). Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin Dîvânı: Tenkitli Metin. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi.

Yüksel, Sadrettin (1977). Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin Dîvânı ve Şerhi. İstanbul: Sabah Gazetesi Kültür Yay. 

Atıf Bilgileri


Kaska, Çetin. "DÎVÂN (HÂLİD)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-halid. [Erişim Tarihi: 28 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
2 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
3 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
4 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
5 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
6 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
7 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
8 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle