- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh - Madde Yazarı: Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
- Eser Yazılış Tarihi:18. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:23/09/2021
DÎVÂN (FEYZÎ)
şiirlerFeyzî, Subhî-zâde Feyzullâh (d. 1082/1671- ö. 1152/1739)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Subhî-zâde Feyzî’nin Heft Seyyâre, Mir’ât- ı Âlem-nümâ, Safâ-nâme ve Aşk-nâme isimli mesnevileri ile birlikte hamsesini oluşturan eseri. Hamse, yaklaşık 6000 beyitlik hacimli bir eserdir ve divan edebiyatı geleneğinin son hamsesi olmak bakımından önem taşır.
Asıl adı Feyzullah olan fakat Subhî-zâde lakabıyla tanınan şair, şiirlerinde Feyzî mahlasını kullanır. Dîvân’ının iki nüshası bilinmektedir. Bunlardan biri İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar 2874 numarada kayıtlıdır. Bu nüshada; 10 kaside, 126 gazel, 45 rubai, 60 müfred, 92 tarih, 3 tahmis 18 lûgaz bulunmaktadır. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü 801 numarada kayıtlı nüshasında, Dîvân 1b-76a varakları arasında olup, 10 kaside, 126 gazel, 45 rubai, 59 müfred, 85 tarih, 3 tahmis vardır. Nüsha içinde Feyzî’nin 4 mesnevisi de vardır. Bunlar, Heft Seyyâre (80a-128b), Mir’ât-ı Âlem-nümâ (131b- 179b), Safâ-nâme (160a-200a) ve Aşk-nâme (202b- 246a)dir. Bu nüshanın müellif hatlı olması muhtemeldir. Divanlar dikkate alındığında, bu iki yazma arasındaki en bariz fark İstanbul Üniversitesi Kütüphanesindeki yazmada 56b-60a varakları arasında lûgazler bahsinin bulunmasıdır. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi’ndeki Feyzî Dîvânı yazmasının Topkapı Sarayı, Revan Kitaplığı 801 numarada kayıtlı Feyzî Hamse'si yazmasından daha sonra istinsah edildiği düşünülünce, şairin Hamse'sini yazdığı tarihten sonra söylediği lûgazlerin bu şekilde bu yazmada yer aldığını, Hamse içindeki Dîvân’da ise bu yüzden yer almadığı söylenebilir (İspirli 1997: 11).
Şair, eserlerinde sık sık vezin, imla, hat bilmeyen okuyucudan ve hattatlardan çekindiğini dile getirir. Eserlerinde halk deyimlerine yer verir. Bu onun eserlerine canlılık getirmiştir. Dîvân’daki gazellerden birinin müzeyyel, birinin dü-matla olduğu, iki gazelde de redd-i matla yapıldığı görülür. Gazeller genellikle rediflidir, üç gazelde kafiye kullanılmıştır (Arslan 2008: 99). Gazellerin altısı Ârif (2), Rahîmî, Râgıb, Kâşif, Fehmî isimli şairlere naziredir. Divan’a üç de tahmis vardır. Birisi babası Subhî Ahmed Efendi’nin, diğeri Nâbî’nin, bir diğeri ise Behcetî Çelebi’nin gazeline yapılan tahmistir. İlk olarak Agah Sırrı Levend tarafından Türk edebiyatına tanıtılan eser (Levend 1955) Mehmet Arslan tarafından Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi ismi ile yayımlanmıştır (2008). Ayrıca eser üzerinde bir doktora (İspirli 1997) ve bir de yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Güngör 1997).
Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade
Eserden Örnekler
Gazel
O gül-ruhsârı görmezsem kalursam iftirâk üzre
Olur tâ haşre dek dâğ-ı derûnum ihtirâk üzre
Fürûğ-ı şem’-i ruhsârından oldı zerreler peydâ
Değüldür mihr ü meh zâhir olan bu köhne tâk üzre
Olur çâh-ı gama üftâde bir gün Yûsuf-ı ümmîd
Kalur ise ger ebnâ-yı zamâne bu nifâk üzre
Nice kılsun nigâh-ı merhamet ol mihr ü meh-tal’at
Bizi dûr itmege dâ'im adûlar ittifâk üzre
Bedîd olursa hat rûyında geçmem fikr-i vuslatdan
O şûha rûz ü şeb ey Feyzî gönlüm iştiyâk üzre (İspirli 1997: 697).
Gazel
Mu’attardur dimâğum bûy-ı zülf-i dil-rübâ çıkmaz
Bana ta'n itme dilden zâhidâ aşk ü hevâ çıkmaz
Ben ol üftâde-i çâh-ı belâyum Yûsuf-âsâ kim
Gam-ı aşkunla cânâ rûy-ı arza bir sadâ çıkmaz
Olur dil-beste elbet müşg-bûyı zülfüne zirâ
Ser-i uşşâkdan ey mâh-rû bend-i belâ çıkmaz
Nice Mecnûn’un olmaz leylî-i zülfünle dil şimdi
Dilinden âşıkun zülf-i hayâl-i müşg-sâ çıkmaz
Penâh itme sakın bî-hûde dildârun ser-i kûyun
O meh-rû hayli demdür hânesinden Feyzîyâ çıkmaz (İspirli 1997: 671).
Kaynakça
Alkan İspirli, Serhan (2005). “Divan Edebiyatında Hamse ve Son Hamsemiz”. EJOS (Universiteit Utrecht), 8 (4): 1-37.
Arslan, Mehmet (2008). Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi. İstanbul. Kitabevi Yayınları.
Gündüz, Erol (1997). Subhî-zâde Feyzî Divanı (Karşılaştırmalı Metin). Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.
İspirli, Serhan (1997). Subhîzâde Feyzî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamses (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Levend, Agah Sırrı (1955). “Feyzî’nin Bilinmeyen Bir Hamsesi”. Belleten, 143-152,
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | HEFT-SEYYÂRE | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 3 | SAFÂ-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 4 | AŞK-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |