- Yazar Biyografisi (TEİS)
Fâ’ik, Sâlih Fâ’ik Bey - Madde Yazarı: Araş. Gör. Kübra KACAR ALTIN
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:07/04/2022
DÎVÂN (FÂ’İK)
şiirlerFâ’ik, Sâlih Fâ’ik Bey (d. 1241/1825-26 - ö. 1317/1900)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Encümen-i Şuarâ mensubu Sâlih Fâ’ik Bey’in şiirlerinin toplandığı eseri. Dîvânʼda biri Farsça 19 kaside, 3 terci-bend, 2 terkib-bend, 2 mesnevi, 1 terbi, 1 tesdis, 1 müstezad, 8 şarkı, 2 lugaz, ikisi Farsça 30 kıt’a, beşi Farsça 53 rubai, biri Farsça 127 gazel ve 11 müfred olmak üzere toplam 260 şiir bulunmaktadır. Ayrıca Arapça yazılan müstakil bir şiir ile beyitler de mevcuttur.
Dîvân’da yer alan kasidelerden biri tevhid, biri münacat, onu na’t (üçü Peygamber Efendimiz, biri Hz. Ebubekir, biri Hz. Ömer ve beşi Hz. Ali’ye), dördü methiye (Seyyid Bilal Hazretleri, Kishali Feyzullah Efendi, Adliye Nazırı Esbak Cevdet Paşa ve Mahmud Nedim Paşa’ya), biri sakiname ve biri de ramazaniyedir. Terci-bendlerden biri na’t, biri ise nasihatnamedir. Diğer terci-bend ise Muhyiddin İbnü’l-Arabî için yazılmıştır. Terkib-bendin biri Hz. Hüseyin için kaleme alınmış bir mersiyedir. Ayrıca "Abdâlâna Bir Nutuk" başlığı altında yazılmış bir de devriye bulunmaktadır. Gazeller ise çoğunlukla âşıkane tarzdadır. Biri müşterek olup Müşfîk ile yazılmıştır.
Şair, kimi kıt’a ve müfredlerini; Mehmed Emin Ali Paşa’nın üçüncü, Mahmud Nedim Paşa’nın ikinci kez sadrazamlığa getirilmesi; Ahmed Muhtar Bey’in şeyhülislam olması; kayınvalidesi Fatma Hanım, eşi Emine Hanım ve Edirne eşrafından Reşîd Bey’in vefatı; oğlu Ahmed Cevad Bey, torunları Emine Şehîme Hanım, Fatıma Sâmiye Hanım ve Muhammed Feridun Bey’in doğumları; Said Paşa’nın torunu Hafîdi Nûrî Bey’in oğlunun doğumu gibi çeşitli konularda tarih düşürmek amacıyla kaleme almıştır.
Dîvânʼda bir şiir dışındaki tüm manzumeler, aruz ölçüsü ile yazılmıştır. Sadrâzâm Âlî Paşa’ya methiye olan söz konusu manzume, “abab-cccb-dddb” şeklinde kafiyelenmesi ve 11’li hece vezni ile yazılmış olmasıyla, halk edebiyatı türlerinden koşmaya benzemektedir.
Manzumelerde, sık sık Arapça ve Farsça terkipler kullanmıştır. Bazı terkiplerde kelime sayısı beşe kadar çıkmıştır. Pek çok beyitte de girift anlamlar göze çarpmaktadır. Sebk-i Hindî'nin dil anlayışı bu beyitlerde daha çok hissedilmektedir (Kalço 2019: 26).
Dîvân’ın bilinen tek nüshası İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 2579 numarada kayıtlıdır. Eser üzerine yapılmış bir yüksek lisans çalışması bulunmaktadır (Kalço 2019).
Şairin biyografisi için bk. "Fâ’ik, Sâlih Fâ’ik Bey". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/faik-salih-faik-bey
Eserden Örnekler
Gazel
Muhabbet âleminde kâr-zâr-ı tîğ-i ebrû var
Haẕer kıl ey dil-i bî-çâre âşûb-ı Hülâgû var
Gazanferler olur lerzân nigâh-ı çeşm-i şûhundan
Fezâ-yı huş-rübâ-yı hüsn içinde nice âhû var
Cihân-ı aşkda âsûdegî kâbil midir ey dil
Ki anda tîğ-i ebrû çeşm-i câdû dâm-ı gîsû var
Ne ağyâra temâyül ne terahhum âşık-ı zâra
Bilinmez anlaşılmaz sende zâlim başka bir hû var
Ne rütbe cüst-cû etsen yine beyhûdedir sa’yin
Behey bî-çâre âşık derd-i aşka sanma dârû var
Gönüller yanmak aşkın ile mümkin midir mâ-dâm
Melâhat kişverinde sen gibi bir âteşîn-rû var
Tehîdir sanma iklîm-i belâgat şimdicek Fâʼik
Cenâb-ı Âsaf-ı zî-şân gibi mu’ciz-suhan-gû var (Kalço 2019: 156).
Kaynakça
Çambel Kalço, Şebnem (2019). Manastırlı Sâlih Fâik ve Dîvânı. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Çambel Kalço, Şebnem (2020). “19. Yüzyıl Şâirlerinden Manastırlı Sâlih Fâik’in Dîvân’ına Dâir Bazı Hususlar ve Hazîne-i Fünûn Dergisi’nde Yayımlanan Şiirleri”. Tekirdağ İlahiyat Dergisi. 6 (1): 149-170.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | PEYMÂNE (FÂ’İK) | Fâ’ik, Sâlih Fâ'ik Bey | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 2 | TÜRKÇE ARUZ RİSÂLESİ (FÂ’İK) | Fâ’ik, Sâlih Fâ'ik Bey | Dr. Öğr. Üyesi ABUZER KALYON |
Görüntüle | ||
| 3 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 4 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 5 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 6 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 7 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 8 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 9 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 11 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 12 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |