DÎVÂN (FÂ’İK)
şiirler
Fâ’ik, Sâlih Fâ’ik Bey (d. 1241/1825-26 - ö. 1317/1900)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Encümen-i Şuarâ mensubu Sâlih Fâ’ik Bey’in şiirlerinin toplandığı eseri. Dîvânʼda biri Farsça 19 kaside, 3 terci-bend, 2 terkib-bend, 2 mesnevi, 1 terbi, 1 tesdis, 1 müstezad, 8 şarkı, 2 lugaz, ikisi Farsça 30 kıt’a, beşi Farsça 53 rubai, biri Farsça 127 gazel ve 11 müfred olmak üzere toplam 260 şiir bulunmaktadır. Ayrıca Arapça yazılan müstakil bir şiir ile beyitler de mevcuttur.

Dîvân’da yer alan kasidelerden biri tevhid, biri münacat, onu na’t (üçü Peygamber Efendimiz, biri Hz. Ebubekir, biri Hz. Ömer ve beşi Hz. Ali’ye), dördü methiye (Seyyid Bilal Hazretleri, Kishali Feyzullah Efendi, Adliye Nazırı Esbak Cevdet Paşa ve Mahmud Nedim Paşa’ya), biri sakiname ve biri de ramazaniyedir. Terci-bendlerden biri na’t, biri ise nasihatnamedir. Diğer terci-bend ise Muhyiddin İbnü’l-Arabî için yazılmıştır. Terkib-bendin biri Hz. Hüseyin için kaleme alınmış bir mersiyedir. Ayrıca "Abdâlâna Bir Nutuk" başlığı altında yazılmış bir de devriye bulunmaktadır. Gazeller ise çoğunlukla âşıkane tarzdadır. Biri müşterek olup Müşfîk ile yazılmıştır.

Şair, kimi kıt’a ve müfredlerini; Mehmed Emin Ali Paşa’nın üçüncü, Mahmud Nedim Paşa’nın ikinci kez sadrazamlığa getirilmesi; Ahmed Muhtar Bey’in şeyhülislam olması; kayınvalidesi Fatma Hanım, eşi Emine Hanım ve Edirne eşrafından Reşîd Bey’in vefatı; oğlu Ahmed Cevad Bey, torunları Emine Şehîme Hanım, Fatıma Sâmiye Hanım ve Muhammed Feridun Bey’in doğumları; Said Paşa’nın torunu Hafîdi Nûrî Bey’in oğlunun doğumu gibi çeşitli konularda tarih düşürmek amacıyla kaleme almıştır.

Dîvânʼda bir şiir dışındaki tüm manzumeler, aruz ölçüsü ile yazılmıştır. Sadrâzâm Âlî Paşa’ya methiye olan söz konusu manzume, “abab-cccb-dddb” şeklinde kafiyelenmesi ve 11’li hece vezni ile yazılmış olmasıyla, halk edebiyatı türlerinden koşmaya benzemektedir.

Manzumelerde, sık sık Arapça ve Farsça terkipler kullanmıştır. Bazı terkiplerde kelime sayısı beşe kadar çıkmıştır. Pek çok beyitte de girift anlamlar göze çarpmaktadır. Sebk-i Hindî'nin dil anlayışı bu beyitlerde daha çok hissedilmektedir (Kalço 2019: 26).

Dîvân’ın bilinen tek nüshası İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 2579 numarada kayıtlıdır. Eser üzerine yapılmış bir yüksek lisans çalışması bulunmaktadır (Kalço 2019).

Şairin biyografisi için bk. "Fâ’ik, Sâlih Fâ’ik Bey". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/faik-salih-faik-bey 

Eserden Örnekler


Gazel

Muhabbet âleminde kâr-zâr-ı tîğ-i ebrû var

Haẕer kıl ey dil-i bî-çâre âşûb-ı Hülâgû var


Gazanferler olur lerzân nigâh-ı çeşm-i şûhundan

Fezâ-yı huş-rübâ-yı hüsn içinde nice âhû var


Cihân-ı aşkda âsûdegî kâbil midir ey dil

Ki anda tîğ-i ebrû çeşm-i câdû dâm-ı gîsû var


Ne ağyâra temâyül ne terahhum âşık-ı zâra

Bilinmez anlaşılmaz sende zâlim başka bir hû var


Ne rütbe cüst-cû etsen yine beyhûdedir sa’yin

Behey bî-çâre âşık derd-i aşka sanma dârû var


Gönüller yanmak aşkın ile mümkin midir mâ-dâm

Melâhat kişverinde sen gibi bir âteşîn-rû var


Tehîdir sanma iklîm-i belâgat şimdicek Fâʼik

Cenâb-ı Âsaf-ı zî-şân gibi mu’ciz-suhan-gû var (Kalço 2019: 156).

Kaynakça


Çambel Kalço, Şebnem (2019). Manastırlı Sâlih Fâik ve Dîvânı. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Çambel Kalço, Şebnem (2020). “19. Yüzyıl Şâirlerinden Manastırlı Sâlih Fâik’in Dîvân’ına Dâir Bazı Hususlar ve Hazîne-i Fünûn Dergisi’nde Yayımlanan Şiirleri”. Tekirdağ İlahiyat Dergisi. 6 (1): 149-170.

Atıf Bilgileri


KACAR ALTIN, Kübra. "DÎVÂN (FÂ’İK)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-fa-ik. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 PEYMÂNE (FÂ’İK) Fâ’ik, Sâlih Fâ'ik Bey Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
2 TÜRKÇE ARUZ RİSÂLESİ (FÂ’İK) Fâ’ik, Sâlih Fâ'ik Bey Dr. Öğr. Üyesi ABUZER KALYON
Görüntüle
3 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
4 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
5 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
6 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
7 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
8 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
9 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
11 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
12 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle