Süleyman Fâ'ik Efendi’nin Müstakimzâde Süleyman Sâdeddin Efendi (ö. 1202/ 1788)’nin meşhur eserine zeyli. Müstakimzâde eserinde, ilk Osmanlı şeyhülislâmı kabul edilen Molla Fenârî’den (ö. 1431) Şeyhülislâm Feyzullahefendizâde Mustafa Efendi’ye (ö. 1745) kadar ilk altmış üç şeyhülislâmın biyografilerini vermiştir. Müstakimzade’nin bu eserine ikisi kendisi tarafından yapılmış olmak üzere, birçok zeyil yapılmıştır. Bunlardan birisi de Süleyman Fâ'ik Efendi’nin zeylidir.

Fâ’ik Efendi, kendisinden önce yapılan Ayıntâbî Mehmed Münîb Efendi’nin zeyillerini devam ettirip 1249/1833-34 yılında yazdığı eserinde, 1222/1807 – 1248/1833 yılları arasında şeyhülislâmlık yapan Atâullah Mehmed Efendi’den Kadızâde Mehmed Tâhir Efendi’ye kadar on bir şeyhülislâmın hâl tercümesine/biyografisine yer vermiştir.

Eserde biyografilerine yer verilen şeyhülislâmlar sırasıyla şu şekildedir: Atâullah Mehmed Efendi, Mehmed Ârif Efendi, Ahmed Es’ad Efendi, Dürrîzade Seyyid Abdullah Efendi, Samancızade Ömer Hulûsî Efendi, Seyyid Mehmed Zeynelâbidîn Efendi, Mustafâ Âsım Efendi, El-Hâc Halîl Efendi, Seyyid Abdulvehhâb Efendi, Ahmed Reşîd Efendi, Mehmed Tâhir Efendi.

Eserde, hâl tercümeleri kaleme alınan şeyhülislamların kısaca hayatı anlatılmış, biliniyorsa doğum tarihleri, atandığı görev ve atanma tarihleri, ailesi, ölüm tarihlerinin belirtilmesine özen gösterilmiştir. Şeyhülislamlığa getirilmelerine dair düşülen tarihlerden örnekler verilmiştir. Eserin dili, süs ve özentiden uzak olup sade ve açıktır.

Süleyman Fâik Efendi’nin zeylinin yurt içi ve yurt dışında 14 nüshası vardır. Barbara Kellner-Heinkele, Süleyman Fâik’in zeyli de dâhil olmak üzere diğer zeyillerle birlikte Devhatü’l-Meşâyih’in tıpkıbasımını -nüsha farklılıklarına işaret ederek- gerçekleştirmiştir (2005).

Yazarın biyografisi için bk. “Fâ'ik, Süleyman Fâ'ik Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/faik-suleyman-faik-efendi