16. yüzyıla ait mesnevi nazım tarzıyla yazılmış tasavvufi eser. Metin içinde eserin adı, bizzat şair tarafından Delîlü's-Sâlikîn olarak belirtilmiştir. Salikler için kılavuz anlamına gelmektedir. “mefâ’îlün mefâ’îlün fa’ûlün” vezniyle yazılmış dokuz yüz otuz iki beyitten oluşan eser, ayrıca iki Farsça dörtlük ile bir Farsça beyiti de Türkçe tercümeleriyle birlikte içermektedir. Otuz beş varaktan oluşmakta; 1b ile başlayıp 34b ile sona ermektedir. Satır sayısı değişmekle birlikte genelde on beştir. Eser, metin içinde şair tarafından verilen bilgilere göre 980/1572 yılında II. Selim döneminde yazılmış, padişahın kapı ağalarından Mustafa Ağa’ya sunulmuştur.

Genel olarak dinî ve tasavvufi bir bakış açısıyla yaratılış konusu üzerinde durulmaktadır. Tevhid, naat, dönemin padişahına övgü ve sebeb-i telif bölümlerinin ardından kâinattan ve kâinatın bir sureti konumundaki insandan söz edilir. Kâinat “büyük âlem”, insan “küçük âlem” olarak ele alınır. Ardından önce kâinatın yaratılışı sonra insan, insanın kâinatta ortaya çıkışı, mertebeleri, salikler ve sülûk anlatılır. Eser genelinde sık sık öğütler verilir; yol gösterilir. Böylece, okuyucu tasavvuf yoluna davet edilir. Bu yolda bilinmesi ve yapılması gereken hususları anlatma ve öğretme çabası ön plandadır. Didaktik bir eserdir. Şair, metnin sebeb-i telif bölümünde eserini bir risaleden tercüme ettiğini dile getirmiş; ancak, bu eserin ismini belirtmemiştir. Nayman Demir (2019: 60-61) Delîlü's-Sâlikîn’e kaynaklık eden bu risalenin 13. yüzyılda Buhara’da yaşamış bir mutasavvıf olan Nesefî’ye ait İnsan-ı Kâmil adlı Farsça eser olabileceği görüşündedir. Her iki eserde de ortak konuların ele alındığını ve ayrıca, Delîlü's-Sâlikîn’deki Farsça manzumelerin Nesefî’nin metinlerinde de yer aldığını kaydeden Nayman Demir’e göre Aşkî, Delîlü's-Sâlikîn’i inşa ederken Nesefî’nin söz konusu mensur eserini kendi üslubuyla manzum olarak yeninden ele almıştır.

Eski Anadolu Türkçesinin ses, yazım ve biçim özelliklerini gösteren eser, sade ve anlaşılır bir dile sahiptir. Bununla birlikte, tasavvufi terim ve kavramların çok yoğun olması ve yaratılış, âlemler, felekler ve mertebeler gibi oldukça soyut ve mistik konuların işlenmesi sebebiyle anlam, kimi zaman da oldukça kapalı olabilmektedir.

Eserin bilinen tek nüshası, Staatsbibliothek zu Berlin (Berlin Devlet Kütüphanesi)’de olup Ms. or. oct. 2637 numarasıyla “Dalīl as-sālikīn” olarak kayıtlıdır. Kütüphane kayıtlarında eserin yazarı olarak Dürrî görünse de eser içinde şairin Aşkî mahlasını kullandığı görülür. Bu şairin Aşkî mahlaslı şairler arasında hangisi olabileceği konusunda ise eser üzerine yüksek lisans tezi hazırlayan Şenol (2019: 10-12) ve Nayman Demir (2019: 59-61), Üsküdarlı Aşkî’ye işaret etmişler ve bu kanaatin temel gerekçesi olarak eserin Üsküdarlı Aşkî’nin diğer eserleriyle (Divan, Menâzilü’s-Sâlikîn ve Muhtârnâme Tercümesi) tarih ve üslup bakımından yakınlığına ve aradaki benzer beyitlere dikkat çekmişlerdir. Eserin tespiti, Üsküdarlı Aşkî’nin daha önce haberdar olunmayan bir eserinin Türk edebiyatı literatürüne kazandırılması bakımından önemlidir.

Şairin biyografisi için bk. “Aşkî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aski-mdbir