Fevzî'nin dinî-tasavvufî, didaktik mesnevisi. Bülbilistân, Molla Câmî’nin Baharistân, Şeyh Sadî’nin Bostân ve Gülistân, Kemal Paşazade’nin Nigârnâmesi ile Şeyh Şücâ’nın Sünbülistân’ının tesiriyle yazılmıştır. Fevzî eserini h.1152/m.1739 tarihinde tamamlamıştır. Eserin, Edirne Müftüsü olarak bilinen Fevzî Mehmed Efendî (ö.1318/1900)’nin aynı adlı eseri ile müelliflerinin isim benzerliği nedeniyle karıştırıldığı görülmektedir.

Bülbülistân, Farsça, nazım ve nesir karışık hâlde yazılmış olup 66 varaktan ibarettir. Müellif, nesirler arasına okumayı kolaylaştırmak ve akıcılığı sağlamak için kıt’a (85) başta olmak üzere, nazm (19), terci-bent (1), mesnevi (2), gazel, şiir, beyit olmak üzere farklı nazım şekillerinde 146 adet şiire yer vermiştir. Bu şiirlerde 11 farklı aruz kalıbı kullanılmıştır (Altınay 2020: 246). Dili ağdalı ve secili olan eserde coşkulu bir hitap üslubu kullanılmıştır. Eserin dikkat çeken bir yönü de Fevzî’nin iki adet Türkçe şiire yer vermiş olmasıdır.

Eser, besmele, Peygamber övgüsü, sebeb-i te’lîf, “huld” (cennet) denilen altı bölüm, hatime ve temmet kısımlarından oluşur. Esere göre bölümlerdeki altı sayısı, hem imanın şartlarını hem dünyanın altı günde yaratılmasını hem de yazılmasında payı bulunan beş eserden sonra, onların eksikliğini gideren altıncı eser olarak takdim edilmesine karşılık gelmektedir. Her bir huldun/bölümün ebedî cennet bahçesi addedildiği eserin, her bir yaprağı da hikmet ve latifelerle süslenmiştir. Eserin birinci bölümünde başta Mevlana olmak üzere pek çok din ve tasavvuf büyüğünün kerametlerinden bahsedilir. Eser bu yönüyle menkıbe niteliği taşır. İkinci bölümde tasavvufî on iki adet hikmet yer alır. Üçüncü bölümde müellif, “ihlâs” denilen ve dinî tasavvufî yönü olan yedi ibretlik hidayet öyküsü anlatır. Dördüncü bölüm Baharistân’da olduğu gibi Bosna ve Osmanlı topraklarında Farsça şiir yazan on bir şairin kısa edebî kişilikleri ile “nükteler” denilen şiirlerinden örnekleri barındırır. Tezkire niteliği taşıyan bu bölümde Adlî, Hayâlî, Bâkî gibi Türk şairlerden de bahsedilir. Beşinci bölüm, yine Baharistân tarzı mizahî latifeler içerir. Altıncı ve son bölümde ise Fazl Bermekî’nin oğlunun cömertliği ile ilgili uzun bir hikâye anlatılır.

Eserdeki hikâyelerin çoğu Hucvîrî’nin Keşfü’l-Mahcûb ve Eflâkî’nin Menâkıbü’l-Ârifîn adlı eserlerinden iktibas edilmiştir (Kaska 2021: 535). Alana hatırı sayılır katkı yaptığı görülen eser, insanlığa edebî mutluluğun yollarını gösteren bir rehber niteliğindedir. Bu rehberlik, Gülistân’da olduğu gibi hikmet içerikli şiirlerle Farsça öğretiminde kullanılacak rolü bünyesinde taşımaktadır.

Eserin, bilinen tek nüshası Mersinli Abdurrahman b. Osman tarafından 1877'de istinsah edilmiş olup Atatürk Üniversitesi Kütüphanesi’nde Seyfettin Özege bağışı, K-1834, T-891.5 numarası ile kayıtlıdır. Eser üzerinde İbrahim Altınay yüksek lisans tezi hazırlamış (2019) ve kitap olarak da yayımlamıştır (2020) .

Şairin biyografisi için bk. “Fevzî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fevzi