Ömer Fânî Efendi tarafından  tefsire dair yazılmış olan bir eserdir. Eserin tam ismi, Beyânü akvâli tefsîri’l-Kådî fî âyâti’l-mevâzîn’dir. Bildiğimiz tek nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar no. 1965’te bulunmaktadır. Eserin söz konusu nüshasında te’lif tarihine dâir herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Ancak, “Ben Sultan Ahmed Han b. Sultan Muhammed Han tarafından Ayasofya Câmii’nde va’z vermekle me’zûn (izinli) olduğum sırada, A‘râf Sûresi’nden (va’za) başlamıştım. Bu maksatla faziletli eşrâfın tefsirlerini incelerken, aklıma gelen hususları cem ettim. Bu arada Kådî Beydâvî’nin mîzân âyetleri hakkındaki sözlerini bir düzene koymak, aralarındaki uyumu sağlamak istedim” (Fânî Yzm. 1965: vr. 2b-4a; İdiz 2011: 136) şeklindeki ifadelerinden, Ömer Fânî’nin bu eseri, I. Ahmed döneminde Ayasofya vâizi iken yazdığı anlaşılmaktadır. Buradan hareketle I. Ahmed’in tahtta bulunduğu 1603-1617 yılları arasında yazıldığı söylenebilir.

Tefsîr ilminde oldukça mahir olduğu belirtilen ve bundan dolayı kendisine Tefsîrî Ömer Efendi denildiğini bildiğimiz (Hulvî 1993: 604) müellifin bu eseri, tefsîre dairdir. Eser, Kådî Beydâvî’nin mîzânla ilgili tefsir ettiği âyetleri açıklamakta, aralarındaki uyumu göstermektedir. Süleymaniye Kütüphanesinde bulunan nüsha eksik olup 32. Varaktan sonraki sayfalar kayıptır. Eser, besmeleden sonra,... الحمد الله الذي تفرّد بالألوهية والفردانية sözleriyle başlamaktadır. Mevcut olan kısmın kopmadan önceki ilk varağı ise وهذالأكابر .... ifadesiyle son bulmaktadır. Dolayısıyla eserin tam olarak kaç varak olduğu bilinmemektedir (idiz 2011: 136). Eserin kayıp olmayan mevcut kısmı 31 varaktan ibaret olup, Dili Arapça’dır. Karton bir cild içerisinde, 120 x 80, 90 x 55 mm. ebâdında, 17 st. nesih hat ve siyah mürekkeple yazılmıştır. Konu başları kırmızı mürekkeple belirtilmiştir.

Fânî'nin biyografisi için bk. “Fânî, Ömer Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fani-omer-fani-efendi