BENGÎ-NÂME (BASÎRÎ)
letâif
Basîrî, Acem, Alaca (d. 871/1466/67 - ö. 941/1534/35)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Basîrî'nin yiyecek adlarını benzetmelik olarak kullandığı mizahi eseri. Bengî-nâme'nin varlığından bahseden ilk kaynak Âşık Çelebi'nin Meşâ'irü'ş-şu'arâ'sıdır (Kılıç 2018: 181). Eserde kebap hasretiyle yanan kederli Bengî'nin açlıktan ölmesi, kefenlenmesi, türbesinin yapılması ve bu türbeye türbedar konulması mizahi bir dille anlatılmaktadır. Tüm bu süreçlerde yazar, yiyecek adlarıyla teşbihler yapmıştır (Başpınar 2011: 569).

Eser ilk kez Başpınar tarafından ortaya çıkarılmış ve çalışılmıştır (2011). Millî Kütüphane Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi koleksiyonunda 06 Hk 436 numarası ile Mecmûa-i Eş’âr ve Fevâid adıyla kayıtlı nüshanın 6a-7b varakları arasında bulunan Bengî-nâme, "Bengînâme Goft Monlâ Basîrî" başlığını taşımaktadır (Başpınar 2011: 569). Bu nüshanın yanı sıra Bengî-nâme, Basîrî'nin bir başka eseri olan Letâ'if-nâme'nin "Ez-Letâ'if-i Basîrî" başlıklı ikinci bölümünde de  yer almaktadır (Efe 2021: 248). Efe, Bengî-nâme'nin müstakil bir eser mi yoksa Letâ'if-nâme'nin bir bölümümü olduğu konusunda kesin bir kanıya varmak için yeterli delil olmadığını dile getirmiştir (2021: 244, 248).

Yazarın biyografisi için bk. “Basîrî, Acem, Alaca”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/basiri-acem-alaca 

Eserden Örnekler


Dahi ol Bengî-i şîrînkârun üzerine bir kubbe yaparuz pilavdan, içini muhallebî birle sıvaruz. Ve ol türbeye zülâbiyeden rengîn câmlar idüp ve batlıcân toldurmasından kandîl iderüz. Ve Mısr karpuzından ki ana bittîhu’s-sayf dirler, bir küp su koruz. Ve sahnınun ferşine sükkerî düble ile tugla yirine döşerüz (Başpınar 2011: 570).

Kaynakça


Başpınar, Fatih (2011). "Basîrî'nin Bengînâme Adlı Eseri". Journal of Turkish Studies 6 (3): 567-576.

Efe, Zahide (2021). "Basîrî'nin Mensur Letâ'ifnâme'si". Dîvân Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 27: 239-287.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2018). Âşık Çelebi, Meşâ'irü'ş-Şu'arâ. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-210485/asik-celebi-mesairus-suara.html [erişim tarihi: 17.06.2022].

Atıf Bilgileri


Et, Oğuzhan. "BENGÎ-NÂME (BASÎRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/bengi-name-basiri. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 [TÜRKÇE ŞİİRLER] (BASÎRÎ) Basîrî, Acem, Alaca Dr. Öğr. Üyesi Orhan KILIÇARSLAN
Görüntüle
2 LETÂİF-NÂME/ RİSÂLETÜ'L-BASÎRİYY (BASÎRÎ) Basîrî, Acem, Alaca Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
3 FARSÇA DÎVÂN (BASÎRÎ) Basîrî, Acem, Alaca Dr. Öğr. Üyesi Orhan KILIÇARSLAN
Görüntüle
4 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
5 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
6 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
7 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
8 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
9 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
10 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
11 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
12 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
13 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle