- Yazar Biyografisi (TEİS)
Basîrî, Acem, Alaca - Madde Yazarı: Araş. Gör. Oğuzhan Et
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Letayifname
- Yayın Tarihi:26/07/2022
BENGÎ-NÂME (BASÎRÎ)
letâifBasîrî, Acem, Alaca (d. 871/1466/67 - ö. 941/1534/35)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Basîrî'nin yiyecek adlarını benzetmelik olarak kullandığı mizahi eseri. Bengî-nâme'nin varlığından bahseden ilk kaynak Âşık Çelebi'nin Meşâ'irü'ş-şu'arâ'sıdır (Kılıç 2018: 181). Eserde kebap hasretiyle yanan kederli Bengî'nin açlıktan ölmesi, kefenlenmesi, türbesinin yapılması ve bu türbeye türbedar konulması mizahi bir dille anlatılmaktadır. Tüm bu süreçlerde yazar, yiyecek adlarıyla teşbihler yapmıştır (Başpınar 2011: 569).
Eser ilk kez Başpınar tarafından ortaya çıkarılmış ve çalışılmıştır (2011). Millî Kütüphane Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi koleksiyonunda 06 Hk 436 numarası ile Mecmûa-i Eş’âr ve Fevâid adıyla kayıtlı nüshanın 6a-7b varakları arasında bulunan Bengî-nâme, "Bengînâme Goft Monlâ Basîrî" başlığını taşımaktadır (Başpınar 2011: 569). Bu nüshanın yanı sıra Bengî-nâme, Basîrî'nin bir başka eseri olan Letâ'if-nâme'nin "Ez-Letâ'if-i Basîrî" başlıklı ikinci bölümünde de yer almaktadır (Efe 2021: 248). Efe, Bengî-nâme'nin müstakil bir eser mi yoksa Letâ'if-nâme'nin bir bölümümü olduğu konusunda kesin bir kanıya varmak için yeterli delil olmadığını dile getirmiştir (2021: 244, 248).
Yazarın biyografisi için bk. “Basîrî, Acem, Alaca”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/basiri-acem-alaca
Eserden Örnekler
Dahi ol Bengî-i şîrînkârun üzerine bir kubbe yaparuz pilavdan, içini muhallebî birle sıvaruz. Ve ol türbeye zülâbiyeden rengîn câmlar idüp ve batlıcân toldurmasından kandîl iderüz. Ve Mısr karpuzından ki ana bittîhu’s-sayf dirler, bir küp su koruz. Ve sahnınun ferşine sükkerî düble ile tugla yirine döşerüz (Başpınar 2011: 570).
Kaynakça
Başpınar, Fatih (2011). "Basîrî'nin Bengînâme Adlı Eseri". Journal of Turkish Studies 6 (3): 567-576.
Efe, Zahide (2021). "Basîrî'nin Mensur Letâ'ifnâme'si". Dîvân Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 27: 239-287.
Kılıç, Filiz (hzl.) (2018). Âşık Çelebi, Meşâ'irü'ş-Şu'arâ. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-210485/asik-celebi-mesairus-suara.html [erişim tarihi: 17.06.2022].
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | [TÜRKÇE ŞİİRLER] (BASÎRÎ) | Basîrî, Acem, Alaca | Dr. Öğr. Üyesi Orhan KILIÇARSLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | LETÂİF-NÂME/ RİSÂLETÜ'L-BASÎRİYY (BASÎRÎ) | Basîrî, Acem, Alaca | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 3 | FARSÇA DÎVÂN (BASÎRÎ) | Basîrî, Acem, Alaca | Dr. Öğr. Üyesi Orhan KILIÇARSLAN |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 7 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 8 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 13 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |