Kendisini sadece Aşkî mahlası ile takdim eden bir müellif tarafından yazılmış arûz bahirlerini tanıtmak üzere Türkçe olarak kaleme alınan eser. Bayram-zâde Zekeriyyâ Efendi’ye (ö. 1001/1593) ithaf edilen eserin hangi Aşkî mahlaslı müellif tarafından yazıldığı bir netlik kazanmamaktadır. Kaynaklarda ismi zikredilen Ahmed Aşkî veya Hasan Aşkî tarafından yazılmış olabileceği gibi, kaynaklarda ismi geçmeyen biri tarafından yazılmış olması da mümkündür.

İki nüshasına erişilen Arûsu’l-Arûz; aruzla ilgili terimlerin bir araya getirildiği (berâ’at-i İstihlâl) mensur bir hamdele ve salvele bölümü ile başlar. Sebeb-i telif bölümünde eserin yazılış sebebi ve muhtevası açıklandıktan sonra ismine yer verilmiştir. Sebeb-i telif bölümünde ifade edilen bilgilere göre; Aşkî’nin eserini kaleme almadaki asıl amacı ürettiği yeni aruz kalıplarını tanıtmaktır; ancak bu kalıplara geçmeden evvel yine mensur olarak kaleme alınan mukaddime başlığı altında, şiiri (nazmı) oluşturan sekiz cüz ile bu cüzleri meydana getiren heceler (sebeb, veted ve fâsıla) açıklanır ki burada verilen bilgiler Sürûrî'nin Bahru’l-Ma’ârif’teki bilgilerin adeta bir özetidir hatta yer yer tekrarıdır. Aşkî, aruzla ilgili temel bilgileri verdiği bu mukaddimeden sonra asıl maksadına gelir ve kendisinden evvel bu sahada kalem oynatmış aruz âlimlerinin zikrettikleri fer‘lerden (bir aslî bahirden çıkarılmış aruz kalıpları veya bu bahrin alt kolları) farklı olduğunu iddia ettiği aruz kalıpları ile ortak kalıpları manzum olarak tanıtıp açıklamaya başlar. Bunu da iki bölümde yapar. İlk bölümde 19 aslî bahirden her birinin sâlimine yer verip daha sonra kendisinin oluşturduğu yeni fer’lere (alt dallara) yer verirken ikinci bölümde ise yine kendisinin oluşturduğu ortak aruz kalıplarını tanıtır. Bunu yaparken önce her bir bahrin sâlimini, onun altında da kendisinin ürettiği fer‘leri yazar. Bardahî, Amasî ve Sürûrî’nin yaptığı gibi önce aslî bahir veya kendisinin oluşturduğu fer‘in ismini yazar daha sonra da bunları birer Türkçe kıta ile örneklendirir. Gerek aslî bahirlerin gerekse de oluşturulan yeni alt dalların cüzlerini bu kıtaların üçüncü mısralarında zikreder. Kendisinin oluşturduğu fer‘leri örneklendirdiği kıtalarda (genellikle bu kıtaların ilk iki mısraında), bu kalıbı oluştururken hangi aruz kaidesine başka bir ifade ile hangi illet ve zihâf kaidesine başvurduğunu ismen zikredip hâşiyede de başvurduğu bu illet ve zihafın terim anlamını açıklar.

Arûsu’l-Arûz Sadık Yazar tarafından neşredilmiştir (2014).