ABHİDHARMAKOŞAKÂRİKÂ
şerh
Vasubandhu (d. ?/? - ö. ?/?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Vasubandhu tarafından yazılmış; Sarvâstivâdin Mahâvibhâsâ’sının fikirlerini özetleyen ve açıklayan 600 kârikâdan (dizeden) oluşmuş şiir formunda bir derleme.

Bu eser mahâyâna sûtralar içinde bir tefsir olarak ele alınabilir. Budist Uygur Edebiyatı eserlerinden olan Abhidharmakoşakârikâ üzerine Kögi Kudara çalışmış ve eser üzerine tek yayım ise onun tarafından yapılmıştır. Kudara, 1981 yılında İstanbul Üniversitesi Kütüphanesindeki küçük bir Uygurca fragmanı, Xuanzang tarafından M.S. 651’de A pi da mo ju she lun ben song başlıklı Çince tercümesi yapılan Vasubandhu’nun Abhidharmakoşakârikâ’sının bir çevirisi olarak açıklamıştır. 25 satırdan oluşan bu fragman Uygur eğik el yazısı ile yazılmış olmasıyla beraber Çince karakterler de içermektedir.

Uygurca çevirideki her bir satır Çince metindeki karakterler ile başladığından, Kudara çalışmasını yaparken Çince metne karşılık gelen kârikâları tespit edebilmiştir. Bu doğrultuda, Uygurca fragmanı oluşturan kârikâların, Abhidharmakoşakârikâ’nın ilk bölümü olan Dhâtu-nirdesa’nın 11-20 numaraları arasındaki kârikâlarının ölçünlü olmayan bir çevirisi olduğu anlaşılmaktadır.

Eserden Örnekler


(1-9) [üč öd-lär] 謂過去世 qaltï ärtmiš ö[dt]ä 有多 [刹那 bar] üküš [kšan-lar] 前後刹那 öng[dünk]i [kenki kšan-lar-qa 應名]去[來] atï bolγ[u kär]gäk [ärtmiš öd käl]mät[ük öd tep] 中名現在 otraqï [kšan-nïng atï] bolγu kärg[ä]k köz-unür öd tep 未 來現在類 kälmätük ödki köz-ünü[r] ödki [kšan-lar ärsär] öxšatïqï 亦應然 ymä [anču]layu [oq bolγu kärgäk 故此四]中 anï[n bu] tö[rt]-dä 第三世友 ~ [üčünč vasum]itr[e bax]š[ï-mïng 立世最善 sözlämiš ödi ang ädgü ärür] (Shogaito 2013: 345-346)

(Üç zamanın (vaktin) şöyle geçtiği dönemde mevcut bütün tövbeler önceki ve sonraki tövbelerin adı olmalı. Geçmiş zaman gelmemiş zaman deyip aradaki tövbenin adı olmalı. Şu anki zaman deyip gelmemiş zamandaki ve şu anki zamandaki tövbeler ise benzer şekilde tam öyle olmalı. Bu sebeple bu dört zamandan üçüncüsü olan vasumitre hocamın söylediği zaman en iyi olandır.)

Kaynakça


Elverskog, Johan (2018). Budist Uygur Edebiyatı (çev. M. Ağca ve D. Uzunkaya). Ankara: Yayın Evi.

Kudara, Kögi (1981). “A Fragment of an Uigur Version of the Abhidharmakoşakârikâ [Abhidharmakoşakârikâ’nın Uygurca Bir Versiyonuna Ait Bir Fragman].” JA 269 (1981): 325-346. Tıpkıbasım: s. 326.

Shogaito, Masahiro (2013). "An Uighur Fragment of the 'Commentaries on Abhidharmakoşa-kârikâ." AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 13 (2013): 341-351.

Atıf Bilgileri


COŞKUN SEBER, Tuğçe. "ABHİDHARMAKOŞAKÂRİKÂ". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/abhidharmakosakarika. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 BUDDHÂVATAMSAKA SÛTRA Kalım Keyşi Dr. Gülser Ersoy
Görüntüle