Ali Muzaffer Bey tarafından tertip edilen biyografi. Abdülezel Paşa’nın yaşamı ve kahramanlıklarını ele alan eser 1897 yılında yazılmış ve “Merhumun tercüme-i hali hakkında malumattır” ifadesi ile sunulmuştur. Ali Muzaffer Bey 15 sayfadan oluşan eserinin ilk 9 sayfasında Paşa’yla ilgili düşüncelerini aktarmış ardından Paşa’ya ait olduğunu belirttiği “Sûret-i Nutuk” metnini eklemiş ve son olarak da Recaizade Mahmut Ekrem’in Abdülezel Paşa için yazdığı “Manzume”yi kitabına dâhil etmiştir.

Yazar eserinin başında Abdülezel Paşa’nın kahramanlıklarının yalnızca Osmanlıları değil bütün dünyayı minnettar bıraktığını ifade eder. Saldırı yeteneği ve başarılarıyla ilgili çok sayıda eser yazıldığını ancak oluşturulan risalelerin istenilen malumata sahip olmadığını belirtir. Abdülezel Paşa’nın başarıları Avrupalıları da etkilemiştir. Daily News gazetesi onu Milona Muharabesi’nin 80 yaşındaki kahramanı olarak tanımlamıştır. Asâkir-i Mansûre-i Pâdişâhî Milona Boğazı’na saldırdığı esnada kurşunların ilk hedefi olmaktan çekinmeyip askerlerin önünde ilerlemiştir. Yaverleri onu uyarınca da “Ben Rusya Muharebesi’nde bile bir an hayvandan inmemiş iken Yunan Muharabesi’nde mi ineceğim?” (Ali Muzaffer, 1897: 4) diyerek cesaretini göstermiştir. Fakat bu sırada 2 kurşun sol koluyla sağ elini delmiştir. Yaralı olduğu halde metanet ve kumandasına halel getirmeyerek orduyu cesaretlendirmeye devam etmiştir. 

Abdülezel Paşa küçük yaşlardan itibaren bir kahraman olacağını göstermiştir. 1258/1842’de Akkâ’da askeriyeye katılmıştır. Alaydan yetişmişse de bu durum zamanının şartlarıyla ilgilidir. 1270/1853’e kadar Cezîratü’l-Arab taraflarında vazifesini ifa etmiş ve davranışlarıyla üstlerinin sevgisini kazanmıştır. Aynı yıl Hüsrev Paşa ile Kırım Muharebesinde bulunmuş ve cesur davranışlarının Paşa’da uyandırdığı hayranlık sebebiyle yaverliğe alınmıştır. 1274/1857’de Karadağ ve 1285/1868’de Girit Muharebelerinde bulunmuştur. Bu muharebelerde gösterdiği başarı neticesinde çeşitli nişanlar ve Kırım-Karadağ-Girit madalyalarıyla ödüllendirilmiştir.1289/1872’de binbaşı rütbesiyle Giresun’da hizmet ettikten sonra Sırbistan Muharebesine katılmıştır. Aleksinaç ve Plevne Muharebelerinde gösterdiği gayret övgüyle karşılanmıştır. Müdafaa için siper kurduğu meşhur tabya “Hafız Bey Tabyası” unvanıyla Plevne savaş tarihine kazınmış ve Miralaylığa terfi etmiştir. Gazi Osman Paşa’nın takdir ve iltifatını kazanan Abdülezel Paşa savaştan sonra İstanbul’a döndüğünde, bizzat Sultan II. Abdülhamid tarafından Plevne kahramanlık madalyası ile ödüllendirilmiştir. Abdülezel Paşa, Hicaz Jandarma Teşkilatında önemli işler icra ettikten sonra Dersaadet’e dönmüş ve hizmetlerinin mükâfatı olarak Tuğgeneral rütbesine kavuşmuştur. Son senelerinde Karahisar-ı Şarki’de görev yaparken savaş sebebiyle Alasonya’ya gönderilmiş ve hizmetini yerine getirdikten sonra 5 Nisan günü Pırnartepe Muharebesinde şehit olmuştur. Hafız olan merhumun Osmanlılar nazarında kazanmış olduğu saygıdeğer konumu tarif etmek kolay değildir. Paşa’nın şehit olduğu gün Osmanlıların en hüzünlü günlerinden biridir. Göğsü altında kalp taşıyan her fert gözyaşları dökmüştür. 26 kez muharebede bulunan Paşa devletine sadakatle hizmet etmiş ve vatanı korumak için canını ortaya koymuştur. Bu yüzden Osmanlı tarihinin en yüksek saygıyla anılmaya layık kahramanlardandır.

Ali Muzaffer Bey’in biyografisi için bk. “Ali Muzaffer Bey”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ali-muzaffer-bey