Ahmed Bâdî Efendi tarafından kaleme alınan en geniş Edirne tarihi. Ahmed Bâdî Efendi, çok yönlü bir kişiliğe sahiptir. Divan sahibi bir şair, iyi bir hattat ve ayrıca yazmış olduğu bu şehir tarihiyle de tarihçi yönünü ortaya koyan önemli bir şahsiyettir. Yazar eserini meydana getirirken kendisinden önce yazılmış olan tarih ve biyografik eserlerin hemen hemen tamamını incelemiştir. Bunlar arasında tarihî kaynaklar olarak başta Hibrî’nin Enîsü’l-Musâmirîn’i olmak üzere Tâcü’t-Tevârîh, Künhü’l-Ahbâr, Nâimâ Tarihi, Râşid Tarihi ve Lutfî Tarihi; biyografik kaynak olarak da Sehî Bey Tezkiresi, Âşık Çelebi Tezkiresi, Latîfî Tezkiresi, Hasan Çelebi Tezkiresi, Güftî Tezkiresi ve Riyâzî Tezkiresi gibi önemli tezkireleri saymak mümkündür. Bâdî, incelemiş olduğu tarih ve edebiyatla ilgili eserleri ve yararlandığı kaynakları kitabının başında liste halinde vermiştir. Bu listede toplam 98 adet kaynak eser mevcuttur. Bu kaynak eserlerden yararlanmakla birlikte en önemli kaynağının Enisü'l-Müsâmirîn olduğunu özellikle vurgulamaktadır. Ahmed Bâdî Efendi 17. yüzyıl tarihçilerinden Abdurrahman Hibrî'nin Edirne’nin 1359-1633 yılları arasını anlattığı bu eserini yer yer düzelterek ayrıca 1633’ten itibaren 1900 yılına kadar olan 267 yıllık dönemi de ekleyerek Riyâz-ı Belde-i Edirne'yi meydana getirmiştir. 541 yıllık bir tarihi kapsayan bu eser, Osmanlı dönemi Edirne Sancağını ve bugünkü Trakya bölgesini kapsayan önemli bir kaynak eserdir. Bugün ülkemiz sınırları dışında kalan birçok Balkan şehirlerinin de anlatıldığı bu şehir tarihinde; bu bölgelerde yetişmiş ve görev yapmış olan devlet görevlileri, âlimler şeyhler ve şairler hakkında bilgiler verilmiş, bunun yanı sıra tarihî eserler, hanlar, hamamlar, çeşmeler, köprüler vs. gibi yapılar kitabelerine varıncaya kadar ayrıntılı olarak tanıtılmıştır.

Eser üç cilt halinde tertip edilmiştir. 1. ciltte Edirne'nin fethiyle başlayıp sırasıyla Edirne’de bulunan camiler, mescitler, tekkeler, medreseler, imaretler, mektepler, çarşılar, hanlar, hamamlar, çeşmeler, kilise ve havralar ve köprüler tanıtılmıştır. Devamında Edirne'de gerçekleşen bazı tarihî hadiseler, Edirne'nin cadde, sokak, meydan ve köy isimleri listeler halinde verilmiştir. 2. cilt bu eserin en önemli bölümünü oluşturur. Bu bölümde başta padişahlar olmak üzere Edirne'de görev yapmış olan valiler, bir şekilde Edirne'yle irtibatlı olan vezirler, şeyhülislamlar, kadılar, âlimler, Edirneli mutasavvıflar, yeniçeri ağaları, hattatlar, şairler, musiki üstatları, defterdarlar ve vergi müdürlerinin hayat hikâyeleri geniş bir şekilde yer alır. Ahmed Bâdî Efendi, kendisi de Edirne'de vergi müdürü olarak görev yaptığı için kendi hayat hikâyesini vergi müdürleri kısmında ayrıntılı olarak anlatmaktadır. 3. ciltte idarî sınırları Selanik ve Çatalca arasında bulunan ve Edirne’ye bağlı olan Tekirdağ, Kırklareli, Dedeağaç ve Gümülcine gibi idari birimler hakkında bilgi verilmekte ve buralarda yetişen şairler, âlimler ve şeyhler anlatılmaktadır. Bu bölümün ismi Devâyih-i Mülhakât-ı Vilâyet-i Edirne’dir. Bu cildin sonuna Edirne’nin bu bağlantılarıyla beraber 74 merkez ve bu merkezlere bağlı 4474 köyünün adları da listeler halinde eklenmiştir. Ahmet Bâdî Efendi memuriyetinin ilk yıllarında arazi yazım memurluğu görevi yapmıştır. Dolayısıyla bu görev ona yerleşim birimlerini sağlıklı olarak ve ayrıntılarıyla tespit etme olanağı sunmuştur. 16 yıl boyunca çalışarak müsveddelerini oluşturduğu bu eserini nihayet 1322/1904-05 senesinde temize çekerek 1 ve 2. ciltlerine Riyâz-ı Belde-i Edirne, 3. cildine ise Devâyih-ı Mülhakât-ı Vilâyet-i Edirne ismini vererek tarihe armağan etmiştir.

Ahmed Bâdî Efendi, eserini oluştururken kaynaklardan yararlanmış ve aldığı kaynağı da belirtmekten imtina etmemiştir. Ayrıca kaynak olarak arşiv belgelerini ve mezar taşlarını da kullanmıştır. Anlattığı olayların hemen sonunda kaynağını zikretmesi ilmî metotlara gerçekten uyduğunun bir göstergesidir. Ayrıca biyografisini verdiği kişi hakkında gerektiğinde gidip o kişinin yakınlarıyla görüşmüş ve varsa mezar taşını görüp oradaki bilgileri aktarmıştır. Kimi zaman özellikle bölge ile ilgili garip olaylar anlatan gazete haberlerini, kimi zaman da halk arasında dedikodu şeklinde yayılan haberleri de kitabına almıştır. Edirne’de meydana gelen yangın, zelzele, sel gibi doğal afetlerin kronolojik olarak anlatıldığı kitapta burada meydana gelmiş ihtilal ve halk hareketlerine de yer verilmiştir. Edirne’de yapılan sultan düğünlerinin en ince ayrıntılarına kadar anlatılması, komşu ülkelerin idarecilerine gönderilen ve onlardan gelen yazışmaların aynen kitaba konulması, Bektaşi tekkelerinin kapatılması ile ilgili emirnamelerin yayınlanması, belge neşirleri, sultanın katıldığı av partileri vb. hususlar sanki kitabın biraz şişirildiği hissini uyandırmakla beraber eserin geneline bakıldığında konuların bir bütün olarak ele alınması açısından dikkate değer bir görünüm arz etmektedir(Adıgüzel ve Gündoğdu: 2014).

Bâdî eserini yazarken yeri geldikçe ayet, hadis, şiir ve kelâm-ı kibarlardan iktibaslar yapmıştır. Arapça ve Farsçaya vâkıf olan yazarın eserinde bazen çok sade, bazen de oldukça sanatlı bir dil kullanması onun üslup bakımından devrinin diğer tarihçilerinden pek farklı olmadığını göstermektedir. Riyâz-ı Belde-i Edirne’nin ikinci cildinde bulunan şairler kısmıyla ilgili bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Adıgüzel: 2008). Ayrıca mimari yapılarla ilgili bir yüksek lisans tezi (Küçük:1995) ve 1.cildinin çevirisini içeren (Kazancıgil:2000) bir yayın daha mevcuttur. Üç ciltten oluşan bu hacimli eser Niyazi Adıgüzel ve Raşit Gündoğdu tarafından "Yirminci Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne'si Riyâz-ı Belde-i Edirne" ismiyle 3 cilt 5 kitap halinde yayımlanmıştır (2014)

Yazarın biyografisi için bk. "Bâdî, Râcih, Ahmed“. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/badi-ahmed