DÎVÂN (BÂDÎ, RÂCİH)
şiirler
Bâdî, Râcih, Ahmed (d. 1255/1839 - ö. 1325/1908)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Divan şairi, hattat, matematikçi ve tarihçi olarak eserler veren Edirneli Ahmed Bâdî Efendi’nin şiirlerini ihtiva eden eseri. Yapılan çalışmaya göre (Okmak: 2008) Dîvân’da 169 gazel, 113 tarih, 34 kıt’a, 21 matla, 18 müfred, biri nâ-tamâm olmak üzere 10 kaside, 9 muamma, 8 tahmis, 6 şarkı, 3 tesdis, 3 muhammes, 2 müseddes, 2 muaşşer, 1 lugaz bulunmaktadır.

Bâdî ve Râcih olmak üzere çift mahlas kullanan Ahmed Bâdî Efendi, eserinde hemen her harften şiir söylemiş; bunu da “Ay kaşun vasfın kıldıkça Râcih eyledi / Tâ eliften yâya dek tertîb-i dîvân işte gör” beytiyle dile getirmiştir. Şairin şiirlerinin önemli bir kısmını tarih manzumeleri oluşturmaktır. Söz konusu şiirlerin birçoğu eş dost ve yakın akrabaları ile devrin ileri gelenlerinin vefatları; cami, köprü, çeşme gibi yapıların inşası veya tamiri üzerine söylenmiştir. Dîvân’da tarih manzumelerinin yanı sıra Hâfız Rahşî Efendi, Kızanlıklı Sâ’ib Efendi, Yozgatlı Sa’îd Efendi, Kırk Kiliseli Ahmed Tevfîk ve Süleymân Neyyîr ile müşterek söylenmiş manzumeler de dikkat çekmektedir. Eserde geleneğe uygun olarak en fazla gazel nazım şekline yer verilmiştir. Gazellerin asıl konusu beşerî aşk olmakla birlikte, içki, içki meclisleri, şarabın zevki, zamaneden ve felekten şikâyet de işlenen konular arasındadır. Bu bağlamda Ahmed Bâdî’nin gazellerinin çoğu âşıkane ve rindanedir.

Ahmed Bâdî, manzumelerini daha çok sanat endişesinden uzak, anlaşılır bir dil ve akıcı bir ifade tarzı ile kaleme almıştır. Gazellerinde çokça deyim, atasözü, özlü söz ile halk tabirlerine yer vermiştir.

Dîvân’ın tespit edilebilen tek nüshası Edirne İl Halk Kütüphanesi T.Y. 2302’da kayıtlıdır. Eser üzerine Özgür Okmak tarafından bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (2008).

Şairin biyografisi için bk. “Bâdî, Râcih, Ahmed”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/badi-ahmed

Eserden Örnekler


(Gazel)

Müjgân-ı yâr delmeğe sînem nişân alur

Sanki tabîb-i dildür ol neşterle kan alur


Ebrûlar ile kasd ediyor câna çeşm-i yâr

Cellâd-ı dehrdür o ki hançerle cân alur


Ruhsârı üzre görsem eğer dûd-ı zülfini

Dil-hânesini âteş-i aşkı nihân alur


Kaddi ki çıkdı uzadı eflâke serv-veş

Uşşâka karşu şöyle salındukça şân alur


Başla niyâza yâr eşiğinde Râcihâ

Elbetde seni hânesine mîhmân alur (Okmak 2008: 143).

Kaynakça


Okmak, Özgür (2008). Ahmed Bâdî Dîvânı (Metin-İnceleme). Yüksek Lisans Tezi. Edirne: Trakya Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


BAKA TELLİ, Şermin. "DÎVÂN (BÂDÎ, RÂCİH)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-badi-racih. [Erişim Tarihi: 24 Mayıs 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 RİYÂZ-I BELDE-İ EDİRNE (BÂDÎ) Bâdî, Ahmed Dr. Öğr. Üyesi Niyazi ADIGÜZEL
Görüntüle
2 ARMAĞAN (BÂDÎ) Bâdî, Râcih, Ahmed Prof. Dr. Müberra Gürgendereli
Görüntüle
3 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
4 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
5 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
6 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
7 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
8 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
9 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
11 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
12 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle