Şeyh Osman Bin Ali tarafından yazılmış siyaset-nâme. Eser, III. Murad döneminde Mısır valiliği yapan Hasan Paşa adına 990/1582-83 yılında kaleme alınmıştır. Kaynaklarda eser ve yazarıyla ilgili ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. Çeşitli kataloglarda eserin künye bilgisine yer verilmiştir. Az da olsa eserde yazarla ilgili bilgilere rastlanmaktadır. Buradan hareketle yazar devlet görevinde bulunmuş, bu görev dolayısıyla saadete erişmiş ve sonrasında ise uzak bir kazaya sürülmüştür. İyi bir tahsil alan, Arapça ve Farsçaya vakıf olan yazar, eserini emekli olduktan sonra telif ettiğini belirtmiştir. Eserin, dönemin Mısır Valisi olan Hasan Paşa adına yazıldığı, “Emîr-i kebîr, müşârün-ileyh zâyidü’l-vasfun nâm-ı hümâyûnı yâdına bu nâme-i bî-misâle el urup bu minvâle ki zikr olunur bir zîbâ makâle kâle getürüp” ifadelerinden ve daha sonra yapılan Hasan Paşa övgüsünden anlaşılmaktadır.

Umurü’l-Ümera, Batı Türkçesinin tarihsel gelişim çizgisinde Klasik Osmanlı Türkçesi ya da Orta Osmanlıca olarak adlandırılan geçiş döneminin ürünüdür. Bu dönemde, Türkçe eserlerde görülen Arapça ve Farsça sözcük ya da tamlamaların yoğun olarak kullanımı Umurü’l-Ümera’da da görülmekle birlikte özellikle kuramsal bilgileri somutlaştırmak amacıyla aktarılan hikâye, anekdot ve tarihsel olayların anlatımında yalın bir Türkçeye başvurulmuştur. Eski Anadolu Türkçesine has kimi şekiller de yer yer kendisini hissettirmiştir.

Eser iki bap üzerine kuruludur ve bu durum yazar tarafından şöyle dile getirilmiştir: “Bâb-ı evvel i’lâm-ı selâtîn ve bâb-ı sânî elkâb-ı havâkîn.” Bu iki bapta çeşitli memleketlerde hüküm sürmüş sultanlar ve farklı coğrafyalarda hükümdarlara verilen unvanlardan bahsedilmiştir: Keyûmers, Hûşenk, İskender-i Zülkarneyn, Cem-i Cemşîd, Kayser, Kisrâ, Herkul, Han, Hakan, Tubba’, Necâşî, Fir’avn, Sultân Orhan, Pâdişâh, Şâh. Sayılan bu hükümdarlar ve unvanlar, kuramsal bilgiler ve destekleyici tarihsel anekdotlarla açıklanmıştır. Bu bağlamda eser, klasik bap sistemine göre düzenlenmemiş, verilmek istenen mesajlar hükümdar adları üzerinden somut örneklerle aktarılmıştır. Burada ideal yönetici ve yönetim anlayışı, yöneten-yönetilen ilişkisi, adalet, bilgi, siyaset, ideoloji gibi konular çerçevesinde özne ve iktidar ilişkileri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

Eserin “Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Ktp. Nu. 4188” ve “Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Nu: 5361” envanter numaralarıyla kayıtlı iki nüshası tespit edilebilmiştir. “Hacı Mahmud Efendi Nu: 5361” envanter numaralı nüsha, 108 varaktan oluşmakta ve nüshanın her sayfasında 17 satır bulunmaktadır. “Fatih Nu: 4188” numaralı nüsha ise 120 varaktan oluşmaktadır.

Umurü’l-Ümera üzerine İnan Gümüş tarafından “Fatih Ktp. Nu. 4188.” envanter numaralı nüsha esas alınarak bir doktora tezi hazırlanmıştır (2018).