- Yazar Biyografisi (TEİS)
Es'ad, Hâce-zâde - Madde Yazarı: Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Doç. Dr. Hamza KOÇ - Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Arapça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Naat
- Yayın Tarihi:19/11/2021
TAHMÎS-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ES'AD, HÂCE-ZÂDE)
Kasîde-i Bürde’nin Arapça tahmisiEs'ad, Hâce-zâde (d. 978/1570 - ö. 1034/1625)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Şeyhülislâm Hâce-zâde Es‘ad Mehmed Efendi tarafından Kasîde-i Bürde’ye yazılan Arapça tahmis. Kaside-i Bürde’nin 161 beytini tahmis eden Es‘ad Mehmed Efendi, tahmisin 158. beytinde mahlasını zikretmiştir. Es‘ad Efendi tahmisini, kaynak metinle aynı şekilde basit bahrinde “müstef‘ilün fâ‘ilün müstef‘ilün fâ‘ilün” vezniyle kaleme almıştır.
Şeyhülislâm Es‘ad Efendi’nin tahmisinin Arapça Bürde tahmisleri içinde özel bir yeri bulunmaktadır. Eser, gerek söyleyiş gücü gerekse kaynak şiirdeki duyguyu oldukça etkili bir tarzda yansıtması bakımından diğer tahmisler içinde öne çıkmaktadır. Es‘ad Efendi, kaynak beyitte bahsedilen konuya uygun şekilde eserini yazmıştır. Özellikle Bûsîrî’nin beyitlerinde dile getirilen olaylara temas etmiş, kasidenin bölümlerine uyumlu mısralarla beyitleri tamamlamıştır. Es‘ad Efendi’nin mısralarından hareketle şairin Arapçaya oldukça hâkim olduğu söylenebilir. Tahmis mısralarının kaynak metne hem Arap dili bakımından hem de ifade tarzı açısından uyumu dikkat çekmektedir. Şeyhülislâm Hâce-zâde Es‘ad Mehmed Efendi, vezni de başarılı bir şekilde kullanmıştır. Özellikle tahmis mısralarında harf ve kelime tekrarlarıyla meydana getirilen söyleyiş gücü, tahmise ayrı bir akıcılık kazandırmıştır.
Es‘ad Mehmed Efendi’nin tahmisinin diğer Arapça tahmisler arasında öne çıktığı ve çokça beğenilerek okunduğu, konu hakkında araştırma yapan kişilerin ifadeleri yanında kütüphanelerde pek çok nüshasının bulunmasından da anlaşılmaktadır (Yeşildağ 2010: 29). Abdussamed Yeşildağ tarafından hazırlanan doktora tezinde eserin Arapça metni verilmiştir (Yeşildağ 2010: 17-48).
Şairin biyografisi için bk. “Es‘ad, Hâce-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/esad-hacezade.
Eserden Örnekler
E min tekessüri mâ fi’l-kalbi min elemi
E min te’essüri mâ fi’l-kebdi min veremi
E min tahayyüli hilli halle fi’l-haremi
E min tezekküri cîrânin bi-zî Selemi
Mezecte demʻan cerâ min mukletin bi-demi
Fe-mâ li-ayneyke bâtet gayra nâ’imetin
Bi-abratin ke-sabîbi’l-vebli dâ’imetin
E suhhati’s-suhbu min ehvâ’i sâlimetin
Em hebbeti’r-rîhu min tilkâ’i Kâzımetin
Ve evmeda’l-berku fi’z-zalmâ’i min İdami
Aynâke lî bi-lisâni’l-hâli kellemetâ
Fe-lâ übâlî lisânü’l-kâli in sametâ
Tuhfî hevâke metâ hâze’l-hayâlü metâ
Femâ li-ayneyke in kulte’kfüfâ hemetâ
Ve mâ li-kalbike in kulte’stefik yehimi
ed-Dem‘ü mislü sabîbi’l-gaymi münsecimün
Ve’l-kalbü mislü lehîbi’n-nâri mudtarimün
Ve’r-rûhu beynehümâ ke’s-sabri münsadimün
E yahsebu’s-sabbü enne’l-hubbe münketimün
Ma-beyne münsecimin minhü ve mudtarimi
İ‘telle cismüke mimmâ celle min ilelin
Va’htelle aklüke mimmâ halle min halelin
Ve’btelle aynüke misle’z-zılli min belelin
Levle’l-hevâ lem türik demʻan alâ taleli
Velâ erikte li-zikri’l-bâni ve’l-alemi (Yeşildağ 2010: 19).
Kaynakça
Ayçiçeği, Bünyamin (2017). Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sinin Geçmişten Günümüze Türkiye Toplumu Üzerindeki Akademik, Sosyal ve Dinî Etkileri. Program Kodu: 1002. Proje Nu: 215K398. TÜBİTAK SOBAG-SOSYAL VE BEŞERİ BİLİMLER ARAŞTIRMA DESTEK GRUBU. Proje Yürütücüsü: Bünyamin Ayçiçeği. İstanbul.
Yeşildağ, Abdussamed (2010). Şeyhulislâm Mehmed Esad Efendi’nin Tahmîsleri ve Bânet Su‘âd Tahmîsine el-‘Uryânî Tarafından Yapılan Şerh. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
# | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
---|---|---|---|---|---|---|
1 | DÎVÂN (ES'AD, HÂCE-ZÂDE) | Es'ad, Hâce-zâde | Doç. Dr. Mehmet ÖZDEMİR |
Görüntüle | ||
2 | GÜL-İ HANDÂN (ES'AD, HÂCE-ZÂDE) | Es'ad, Hâce-zâde | Doç. Dr. Mehmet ÖZDEMİR |
Görüntüle | ||
3 | GÜLİSTÂN-I ŞEMÂ'İL (ES'AD, HÂCE-ZÂDE) | Es'ad, Hâce-zâde | Doç. Dr. Mehmet ÖZDEMİR |
Görüntüle | ||
4 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
5 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
6 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
7 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
8 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
9 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
10 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
11 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
12 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
13 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |