Türk edebiyatının biyografi kaynaklarında hakkında bilgi bulunmayan Senâyî tarafından yazılmış, 1521 yılındaki Belgrad’ın fethiyle başlayan ve Kanunî Sultan Süleyman’ın (ö. 1566) Batı’ya ve Doğu’ya yaptığı birçok sefer hakkında bilgi vererek 1538 yılındaki Karaboğdan seferiyle sona eren manzum tarih kitabı. Eserin sonunda yer alan tetimme kaydından 1 Rebiülevvel 947 (6 Temmuz 1540) tarihinde İstanbul’da tamamlandığı anlaşılmaktadır. Kaynaklarda, Süleyman-name, Kitâb-ı Fütühât-ı Sultân Süleymân ve Süleymaniy(y)e gibi muhtelif adlarla anılan ve eserin asıl adı, müellifin de eserin sebeb-i telif bölümünde beyan ettiği üzere, Süleymaniyye’dir. Müellif, aynı bölümde Süleymaniyye’yi neden yazdığını da izah etmektedir. Buna göre Senâyî, bir gece ahbaplarıyla Kanunî’nin gazalarını konuşurken gaipten bir ses kulağına, “Neden bu gazaları açıkça şerh edip yazmıyorsun?” diye fısıldamış, Senâyî de bunun üzerine padişaha giderek yaşadığı bu olağan dışı hadiseyi aktarmış, nihayetinde onun oluru ve emriyle eseri yazmaya karar vermiştir. Anlaşıldığı üzere eserin yazılma sebebi, birçok diğer mesnevide olduğu gibi, yazara gaipten gelen bir ilhamdır. 

Süleymaniyye'de; klasik tertip yöntemine uygun olarak münacat, naat, padişah methiyesi ve sebeb-i telif bölümlerinden sonra Kanunî Sultan Süleyman’ın Doğu ve Batı’ya yaptığı seferler ile Karaboğdan Seferi’ne kadarki dönemde cereyan eden bazı diğer olaylara da (eğlenceler, sünnet düğünleri, isyanlar, merasimler vb.) yer verilmiştir. Bölüm başlıkları Farsça olan eserin asıl nazım şekli mesnevidir. Bununla birlikte vaka anlatımları dışında methiye, hicviye, tarih gibi nazım türlerinin yazılmasında; gazel, kaside, kıt’a, murabba ve terkib-bend nazım şekillerinden faydalanılmıştır. Eserdeki bu nazım şekilleriyle yazılmış manzumelerin toplamı 160’tır. Beyit sayısı ise -bendler de dönüştürüldüğünde- 3526’dır. Üç murabba ve bir terkib-bend dışındaki diğer nazım şekillerinin nazım birimi beyittir.

Zengin içeriğiyle dikkati çeken Süleymaniyye, edebî ve tarihî değerinin yanında yazıldığı dönemin iskân politikasını, idari yapısını, ordunun durumu ve bölümlerini tasvir etmesi bakımından Kanunî devrinin ilk yarısı için orijinal bir kaynaktır. Zira müellif, nakillere dayandırarak yazdığı eserinde sadece savaşların yahut seferlerin kuru bilgilerle kaydını tutmamış; askerin günlük yaşamında ne yiyip içtiğine, neyle mutlu olup neye üzüldüğüne, sefere çıkılırken ordunun nasıl toplandığına, nerelere hangi amaçla sefer düzenlendiğine, bu sefer yollarında çekilen eziyetlere, kazanılan savaşlardan sonra yapılan kutlamalara, padişahın en yakınında kimlerin bulunduğuna, günlük yaşamındaki haletiruhiyesine... kadar birçok ayrıntıya yer vermiştir. Bu yönleriyle eser yazıldığı dönem hakkında, devletin iskân politikası, idari ve askerî yapısı, halkın ve hanedanın sosyal yaşamı gibi önemli bilgiler içermektedir.

İki nüshası tespit edilen eser, Mesut Bayram Düzenli ve Ahmet Akgül tarafından incelenmiş ve çevriyazılı olarak neşredilmiştir (2018).