- Yazar Biyografisi (TEİS)
Sâbir - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Güler
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Akaidname
- Yayın Tarihi:30/01/2023
SUBHA-İ SIBYÂN (SÂBİR)
manzum Emâlî tercümesiSâbir (d. ?/? - ö. ?/?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Emâlî kasidesinin Sâbir (d. ?/? - ö. ?/?) adlı/mahlaslı bir kişi tarafından kaleme alınan manzum tercümesi. Manzume; kütüphanelerde “Sâbir Pârsâ”, “Sâbirî” ve “Ûşî” şeklinde farklı kişiler adına kaydedilmiş olsa da inceleme yapıldığında Sâbir isminin/mahlasının mevcut nüshaların hepsinde ortak olarak yer aldığı görülmektedir. Ayrıca kütüphane kayıtlarında eser adı olarak “Tercüme-i Bed'i’l Emâlî”, “Kasidetü Bed'i’l Emâlî Tercümesi”, “el-Kasîdetü’l-Lâmiyye Tercümesi” ve “Subhatü's-Sıbyân” gibi farklı isimlerle karşılaşılmaktadır. Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’nde 37 Hk 2055/14 demirbaş numarasıyla kayıtlı nüsha hariç tutulduğunda, kayıtlarda bulunan bu eser isimlerinin tamamının, manzumenin konusundan hareketle yapılmış adlandırmalar olduğu fark edilmektedir. Ancak Kastamonu nüshası incelendiğinde kütüphane kaydında “Subhatü's-Sıbyân” olarak yer alan ismin de aslında Subha-ı Sıbyân olarak yazıldığı görülmekte ve nüshanın 142a varağında derkenara yazılmış beytin içerisinde yer alan bu ibarenin, manzumeye yazarı tarafından özel olarak verilmiş bir isim olduğu anlaşılmaktadır (Güler 2022: 245).
Tespit edilebilen üç nüshasının karşılaştırılarak okunması ve nüsha farklarının da dahil edilmesi sonucunda manzumenin beyit sayısı 90’a ulaşmaktadır. Fakat mevcut nüshaların hiçbirinde beyit sayısıyla ilgili bir bilgi verilmemiştir. Mesnevi nazım şekliyle yazılmış olan eserde, aruzun hezec bahrine ait “mefâʻîlün mefâʻîlün feʻûlün” kalıbı kullanılmış ve manzume içerisinde de hem bahir adı hem de aruz kalıbı açıkça belirtilmiştir.
Besmele ile başlayan manzumede, besmeleden hemen sonra hamdele ve salvele ifadelerine yer verilmiş; ardından eserin, Emâlî’nin Türkçe tercümesi olduğu dile getirilmiştir. Bunlardan sonra manzumenin yazıldığı vezin belirtilmiş ve yazarın eserine verdiği isim zikredilmiştir. Giriş mahiyetindeki ilk 9 beyitlik bu bölümün ardından “Fî Beyâni’t-Tevhîd” başlığı altında Emâlî kasidesinin tercümesine geçilmiştir. Emâlî kasidesine ait beyitlerin tercümesi tamamlandıktan sonra yazar, okuyucuya bu manzumeyle itikadın tekmil edilmesi gerektiğini söylemiş ve cahilliğin özür olarak kabul edilmeyeceğini belirtmiştir. Son beyitte adını/mahlasını zikreden şair, hayır ile hatırlanmak istediğini ve ayıplarının affedilmesiyle mutlu olacağını dile getirerek manzumesini tamamlamıştır.
Eserden Örnekler
Bismi'llâhi'r-rahmâni'r-rahîm
Bu bismillah iledür ibtidâmız
Bu hamdillah iledür hem senâmız
Salât ile selâm olsun Resûle
Dahı ashâbına hem hayr-ı âle
Pes andan sonra yazam bir risâle
Münâsib ola cümle ilm-i hâle
Akâ'idden nice dürlü mesâ'il
İdinsün boynına herkes hamâ'il
Emâlî nazmınındur tercümânı
Lisân-ı Türkîdür ma‘nâ beyânı
Hem oldur ilm-i hâli mübtedînin
Gıdâ-yı rûhıdur hem müntehînin
Akâ'id mesleginden ehl-i sünnet
Resûlullah buyurdı ehl-i cennet
Mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün
Hezec bahrin bilüp itme tehâvün
Bunındur Subha-ı sıbyân nâmı
Hezec bahri oldı bil [hem] makâmı
Fî Beyâni’t-Tevhîd
Hudâ birdür şerîki yok Te‘âlâ
Nazîri yok hem Oldur Hakku’l-a‘lâ
Cemî‘ü’l-âlemînin Tanrısıdur
Kadîmdür cümle halkın Rabbisidür
Kemâlâtıyla mevsûf oldı Allah
Nekâyisden münezzehdür ol âgâh
Dahı Haydur hayâtı hayy-ı dâ'im
Umûr-ı halka tedbîrinde kâ'im
Müdebbirdür Te‘âlâ anda tedbîr
Mukadderdür Anındur cümle takdîr (Güler 2022: 249-250).
Kaynakça
Güler, Mehmet (2022). "Sâbir’in Manzum Kasîde-i Emâlî Tercümesi: Subha-ı Sıbyân". Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 239-261.
Pişkin, Turgay - Akdeniz, Alper (2019). "Mevlevî Geliboluhanesi’nde Yetişen Sabir Parsa ve Ahmed Celaleddin Dede’nin Türk Din Mûsikîsine Katkıları". İnternational Social Sciences Studies Journal, 5(30), 455-466.
Yazıcı, Gülgün Erişen (2009). Gelibolu Mevlevîhanesi ve Gelibolu’da Mevlevîlik. Çanakkale: Çanakkale Kitaplığı Akademi Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 2 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 3 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 8 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 9 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |