ŞERH-İ VASİYYET-NÂME (ŞEYH AHMED)
vasiyyetnâme
Şeyh Ahmed (d. ? - ö. ?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Şeyh Ahmed adlı bir kişi tarafından yazıldığı düşünülen didaktik tarzda mensur bir eser. Eserde, rüyasında Hz. Muhammed’i gören Şeyh Ahmet adlı bir türbedarın Hz. Muhammed ile rüyada görüşmesi ve Hz. Muhammed’in türbedara Müslümanların dünyada yaptıklarından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirmesi anlatılmaktadır. Eserde Arapça ifadeler ve dualar yer alsa da eserin büyük bir kısmı Türkçedir. Halkın anlayacağı sadelikte yazılan eser, döneminde çok okunduğu ve pek çok baskısının yapıldığı hatta bir dönem, hükümet aleyhinde yazılmış olduğu düşüncesiyle yasaklamalar getirilip ruhsatsız basıldığı ve bundan dolayı toplatıldığı arşiv kayıtlarında yer almaktadır (Osmanlı Arşivleri 180-127). Bu sebeplerden dolayı eserin içeriğinde de eserde geçen şikayetlerin daha hızlı yayılması için Hz. Muhammed’in ağzından risalenin evlere dağıtılması istenmektedir.

II. Meşrutiyet döneminde İttihatçılar ile muhalifleri karşı karşıya getiren eser, günümüzün de sorunu olan din-siyaset münasebetine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirir. Falih Rıfkı ve Ahmet Talat’ın eser hakkında bazı yorumları bulunmaktadır. Cumhuriyet devrinde yasaklar listesine 1929’da giren eser, 1975 yasaknamesinde de yerini korumaktadır (Bilici 2001: 256).

Elde yazma bir nüshası bulunmayan eser, 1314/1896 senesinde Dersaadet’te basılmıştır. Eser, 30 sayfadan oluşmaktadır. Bir nasihatname olmasının yanı sıra dönem eleştirisi yapması açısından da bir şikayetname hüviyetinde sayılan eser üzerine İ. Gülsel Sev’in çalışması vardır (2013).

Eserden Örnekler


Bismi’llâhi’r-rahmâni’r-rahim

Hazret-i resûlu ekrem ve nebîyy-i muhterem salla’llâhu te’âlâ aleyhi ve sellem hazretlerinin türbedârı Şeyh Ahmed rivâyet ider ki cum’a gicesi ravza’-i mutahharanın sag yanında Kur’ân-ı Kerîm tilâvet iderdim, bir kimse var idi. Nısfu’l-leylde fakîr şeyh Ahmed dahı âlem-i hâba varmış iken bir gizlü âvâz geldi. Gördi ki iki cihân fahrî aleyhi’s-selâm buyurdu ki: “Yâ şeyh Ahmed! Benim hâlimden bilür misiz? Ümmetimden ne çekerim” deyü sadâ geldi.” Aceb ne ola?” deyü aklı başıma cem’ eyleyüp, ayak üzre turup el bagladım, dîvân itdim. Yâ şeyh Ahmed! Hak Te’âlâ Hazretine yüzüm kalmadı ve dahı melâ’ikelerden hicâb ider oldum. Ziyâde anaya ataya ragbet kalmadı. Ganîler fakîr hâlinden bilmez oldılar. Çalgıya ragbet iderler. Kalbleri karardı. Kur’ân-ı azîm okumayıp hevâî meclislerine tâbî’ oldılar. Ulemaya itibâr kalmadı (Sev 2013: 29).

Kaynakça


Bilici, Ali (2001). Tarih Yolunda Yakın Mazînin Siyasî ve Fikrî Ahvâli, İstanbul: Dergâh Yayınları.

Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşiv Belgeleri MF. MKT. 00180.00127.001 / 002.

Sev, Gülsel İ. (2013). Şerh-i Vasiyyetnâme, Konya: Palet Yayınları.

Atıf Bilgileri


ALTINOVA, MEHMET. "ŞERH-İ VASİYYET-NÂME (ŞEYH AHMED)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-vasiyyet-name-seyh-ahmed-tees-1462. [Erişim Tarihi: 01 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 SİRÂC-I GAYB (ÂBİD) Âbid, Zeynelâbidîn Dr. Öğr. Üyesi Musa Tozlu
Görüntüle
2 TERCÜME VE ŞERH-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ÂBİDİN PAŞA) Âbidin Paşa Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Doç. Dr. Hamza KOÇ
Görüntüle
3 DÎVÂN (ÂCİZ) Âciz, Mehemmed Helife ismail Aksoyak
Görüntüle
4 FARSÇA DÎVÂN (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) Avnî, Yenişehirli Prof. Dr. mehmet atalay
Görüntüle
5 DÎVÂN (CEVDET) Cevdet, Recâîzâde Ahmed Prof. Dr. Mehmet Sarı
Görüntüle
6 DÎVÂN (FERÎDE HANIM) Ferîde Hanım, Bahâr-zâde Prof. Dr. Eyüp Akman
Görüntüle
7 DÜRRETÜ’L-BEYZÂ FÎ-ŞEREFİ MEVLİDİ’L-MUSTAFÂ (GAZZÎZÂDE ABDÜLLATÎF) Gazzîzâde Şeyh Abdüllatîf Efendi Dr. Bilal Güzel
Görüntüle
8 KIRIM ZAFERNÂMESİ / HAYRÂBÂD (HAYRÎ) Hayrî, Mehmed Hayrî Efendi, Türk Hayrî ismail Aksoyak
Görüntüle
9 DÎVÂN (HULÛSÎ) Hulûsî, Ömer Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Şamil BAŞ
Görüntüle
10 DÎVÂN (HULÛSÎ/MENFÎ/YESÂRÎ) Hulûsî/Menfî/Yesârî, Hüseyin Hulûsî Efendi Doç. Dr. Özgür KIYÇAK
Görüntüle