Ömer Fuâdî Efendi’nin, Zenbilli Ali Efendi’nin Deverân-ı Sûfiyye adlı Arapça eserine yazdığı şerh. Fuâdî’nin bu eseri Risâle-i Şevkiyye fî-Deverân-ı Sûfiyye, Risâle-i Şevkiyye ve Makâle-i Zevkiyye, Risâle-i Devrâni’s-Sûfiyye vd. adlarıyla da anılmaktadır. Sultan Bayezid Han zamanında şeyhülislam Ali Cemâlî Efendi (Zenbilli Ali Efendi, Müftü Ali Çelebi)’nin tarikat mensuplarının zikir esnasında icra ettikleri devrin küfür sayılıp sayılmayacağını izah ettiği Arapça eserini Fuâdî şerh ederken görüşlerini Sünbül Sinân’ın Risâletü’t-tahkîkiyye adlı eseri ile destekler. Sünbül Sinân’ın semâ ve devrin kâfir oyununa benzetilmesine, ona raks denilmesine şiddetle karşı çıktığını söyler (Zavotçu ve Yorgancı 2019: 331). Tasavvuf karşıtlarına bir cevap niteliği taşıyan bu risalesinde müellif, tarikatının konuyla ilgili âdâbını kaydetmekle birlikte kendisine bağlı dervişlerin sorularına cevap vererek onların bağlılığını da pekiştirir (Demirel 2018: 70). Fuâdî, şiir örneklerine yer verdiği mensur risalesinde, önce Deverân-ı Sûfiyye’den Arapça bölümleri alır; sonra bu metinleri Türkçeye çevirip açıklar. Ayrıca eserinde kıssa, rivâyet ve hikâyelerden yararlanmakta; bazen de açıklayacağı husus hakkında düşüncelerini soru-cevap şeklinde ifade etmektedir.

Eserin nüshaları; Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmut Efendi Bölümü 2287 numarada (79b-110a), Süleymaniye Kütüphanesi Hz. Nasuhi Dergahı Koleksiyonu 112 numarada (15b-50b), İBB Atatürk Kitaplığı Osman Ergin Yazmaları 628 numarada (42b-61a) ve İBB Atatürk Kitaplığı Osman Ergin Yazmaları 781 (1b-38a) numarada bulunmaktadır. Risaleyle ilgili Zavotçu ve Yorgancı (2019) bir makale yayımlamıştır.

Fuâdî'nin biyografisi için bk. “Fuâdî, Ömer”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fuadi-omer