- Yazar Biyografisi (TEİS)
Vefâ, Şeyh Vefâ, İbnü’l-Vefâ, İbn Vefâ, Vefâ-zâde, Ebu’l-Vefâ - Madde Yazarı: Dr. Bilal Güzel
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:28/05/2022
SÂZ-I İRFÂN (VEFÂ)
dinî şiirlerVefâ, Şeyh Vefâ, İbnü’l-Vefâ, İbn Vefâ, Vefâ-zâde, Ebu’l-Vefâ (d. ? - ö. 896/1491)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Şeyh Vefâ’nın manzum eseri. Bursalı Mehmet Tahir, Osmanlı Müellifleri’nde Sâz-ı İrfân’ın Şeyh Vefâ’ya nisbet edilmesinin yanlış olduğunu, eserin sonunda Bahrî mahlaslı bir şairin kayıtlı olduğunu belirtmiştir (Saraç 2016: 195). Abdülkadir Erdoğan ise eserin adının Sâz-ı İrfân olduğunu gösteren “Sâz-ı İrfân-ı Vefâ zâd-ı tarîkı evliyâ / Rûh-efzâ bâşed u kânûn-ı bezm-i enbiyâ ” beytini ve incelediği nüshanın ilk sayfasında müzehheb bir daire içinde kayıtlı Arapça başlıkta geçen Şeyh Vefâ ibaresini tanık göstererek eserin Şeyh Vefâ’ya aidiyetinde sorun olmadığını belirtmektedir ( 1941: 16-17). Eserin nüshaları Süleymaniye Kütüphanesi, İbrahim Efendi, nu. 652/2; Ayasofya, nu. 1851 ve 1853’te kayıtlıdır (Öngören 2006: 270).
Sâz-ı İrfân, “Tâ’iyye” adı verilen dört bölüme ayrılmıştır. Her bir bölümün başında kaside nazım şekli ile yazılmış bir manzume bulunmaktadır. Ardından hurûf-ı hecâ sırasına göre her bir harfle kaleme alınan rubailer yer almaktadır. Bu tertip her bölümde tekrar etmiştir. Metinde 4 kaside, 144 rubai ve bir temmet beyti mevcuttur. Eser, dinî içerikli şiirlerden oluşmaktadır.
Avni Erdemir, Şeyh Vefâ'nın içinde Sâz-ı İrfân'ın da yer aldığı manzum eserlerinin inceleme ve tenkitli metninden oluşan bir doktora tezi hazırlamıştır (1999).
Şairin biyografisi için bk. “Vefâ, Şeyh Vefâ, İbnü’l-vefâ, İbn Vefâ, Vefâ-zâde, Ebu’l-Vefâ”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/vefa-seyh-vefa-ibnulvefa-ibn-vefa
Eserden Örnekler
Sâz-ı İrfân’dan
Allah kim sıfât u zâtı vü san‘atı
Mevsûfdur kemâl ile gör kim meşiyyeti
Mecmû-ı âlemi nice müclâ kılıp durur
Zâtına vü sıfâtına fikr it bu kudreti
Her şâh şehliğiyle virür şehâdeti
K’oldur melîk ü cümle-i şâhân ra‘iyyeti
Her zerreyi hakîre kılur da‘vâ-yı ulâ
Da‘vâsı sıdkına tanuğ eyler ik’ayeti
Mefhûmı anlarun bu ki Hakdur muhît-i kül
Har u şerîfe şâmil anun mazhariyyeti
Pes cem oldı rif‘at ü zillet bir arada
Sen kıl tevâzu‘ issine ısmarla rif‘ati
Tâ mazhar-ı sıfât kemâl olasın vü ger
İtmezsen indirür seni süflâya gayreti
...
Rubâ‘î-i Elif
Âh itmek istedikde muhib açdı dil-rübâ
Yüzin kemâl-i nâzile bî-perde kendü yâ
Envâr-ı vechinün basarı irdügin kamu
Yıkdı vü yakdı görmedi bir zerre revâ
Rubâ‘î-i Harf-i Bâ
Birlikde aşk u âşık u ma‘şûk edip taleb
Kim gök gamâm ile yarılup keşf ola küreb
Bir âh kodı k’evveli vahdet durur sonı
Seyr-i hüviyyet oldu vü belürdi hep neseb (Şeyh Vefâ, vr. 1b, 10a)
Kaynakça
Erdemir, Avni (1999). Muslihu’d-din Mustafa İbn Vefâ, Hayatı, Eserleri, Tesirleri ve Manzum Eserlerinin Tenkidli Metni. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
Erdoğan, Abdülkadir (1941). Fâtih Mehmed Devrinde İstanbul’da Bir Türk Mütefekkiri Şeyh Vefa, Hayatı ve Eserleri. İstanbul: Ahmed İhsan Basımevi.
Öngören Reşat ( 2006). “Muslihuddin Mustafa”. İslâm Ansikopedisi. C. 31. İstanbul: TDV Yay. 269-271.
Saraç, M.A.Yekta (2016). Bursalı Mehmed Tahir Osmanlı Müellifleri. Ankara: TÜBA Yay.
Şeyh Vefâ. Sâz-ı İrfân. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi. İbrahim Efendi Bölümü. Nu. 652/2.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | RİSÂLE-İ MANZÛMÂT-I ŞEYH VEFÂ (VEFÂ) | Vefâ, Şeyh Vefâ, İbnü’l-Vefâ, İbn Vefâ, Vefâ-zâde, Ebu’l-Vefâ | Dr. Bilal Güzel |
Görüntüle | ||
| 2 | MAKÂM-I SÜLÛK (VEFÂ) | Vefâ, Şeyh Vefâ, İbnü’l-Vefâ, İbn Vefâ, Vefâ-zâde, Ebu’l-Vefâ | Dr. Bilal Güzel |
Görüntüle | ||
| 3 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 5 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 6 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 12 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |