RİSÂLETÜ’L-FİRÂSİYE VE’S-SİYÂSİYE (ÂKİF PAŞA)
çeviri
Âkif Paşa (d. 1202/1787 - ö. 1261/1845)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Âkif Paşa tarafından Arapçadan yapılan bir tercüme eser. Âkif Paşa, eseri tercüme ederken içerisine farklı kaynak ve kitaplardan aldığı çeşitli pasajlar da ilave etmiş, böylelikle daha önce birçok eserde görüldüğü üzere bir tür telif-tercüme yoluna başvurmuştur. Paşa’nın özellikle Maverdi ve Karafî gibi önemli İslam fıkıhçılarından bahsetmesi, tercüme sürecinde yararlandığı kaynaklara işaret etmesi bakımından önemlidir.

Kitap boyunca önce metnin Arapça orijinalinden çeşitli pasajları alıntılayan yazar, ardından tercümelerine yer vermiş, böylece her iki metni de birlikte sunmuştur. Kitabın girişinde “ilm-i kaza” (yargı) ile ilgili bir bölüm yer almış, burada önemli İslam alimleri ve onların belirli konulardaki sözlerinden bahsedilmiştir. Daha sonra asıl metin olan “Risâletü’l-Firâsiyye ve’s-Siyâsiyye” giriş yapılır. Âkif Paşa, öncelikle Muînü'l-Hükkâm (ala ma'rifeti'l-ahkâm) adlı kitaptan bahsettikten sonra eserin nasıl meydana çıktığından ve kaynaklarından söz eder. Ardından bütün bir eserin amacının aslında belirli siyasal konulardaki ihtilafları ortadan kaldırmak olduğundan ve hükûmet ile ilgili çeşitli meselelerin de bu yolla çözülebileceğinden bahsedilir. Daha sonra “firaset”, “hüküm” ve “siyâset-i şer'iyye” gibi kavramlar üzerinde durulur. Söz konusu bu kavramlar açıklanırken İslam dininin bu konular üzerine ne tür yargılar içerdiği tartışmaya açılır.

Kitabın konu başlıkları şu şekildedir: "İlm-i kazâ", "Firaset ve firasetle hüküm vermek", "Siyaset-i şer'iyye konusunda hakimlerin yetkilerini genişletme". Eser,  İstanbul Üniversitesi Türkçe Yazmalar 1223 numarada kayıtlıdır ancak esere henüz ulaşılamamıştır.

Yazarın biyografisi için bk. "Âkif Paşa". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/akif-pasa

Eserden Örnekler



Kaynakça


Abdulhalim Memduh (1890). Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye. İstanbul: Mahmut Bey Matbaası.

Âkif Paşa (1846). Eş'âr-ı El-Hâc Âkif Efendi. İstanbul: Tophâne-i Âmire.

Âkif Paşa (1885). Muherrerât-ı Hususiye-i Âkif Paşa. İstanbul: Matbaa-yı Ebüzziya.

Âkif Paşa (1843). Münşeât-ı El-Hac Âkif Efendi. İstanbul: Tophâne-i Âmire.

Âkif Paşa (1889). Tabsıra. İstanbul: Matbaâ-yı Ebüzziya.

Akyüz, Kenan (1982). Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri. Ankara: İnkılap Kitabevi.

Kocatürk, Vasfi Mahir (1970). Büyük Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Edebiyat Yay.

Tanpınar, Ahmet Hamdi (1982). 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.

Tanpınar, Ahmet Hamdi (1989). "Âkif Paşa". İslâm Ansiklopedisi. C.I. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 242-246.

Atıf Bilgileri


Ezik, Abdullah. "RİSÂLETÜ’L-FİRÂSİYE VE’S-SİYÂSİYE (ÂKİF PAŞA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/risaletu-l-firasiye-ve-s-siyasiye-akif-pasa-tees-1834. [Erişim Tarihi: 18 Mayıs 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1  ACÂ'İB-İ ÂLEM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
2 AHMED METÎN VE ŞİRZÂD YÂHUD ROMAN İÇİNDE ROMAN (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
3 ALTIN ÂŞIKLARI (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Ayşe Sandıkkaya Aşır
Görüntüle
4 ANA-KIZ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
5  ARNAVUDLAR VE SOLYOTLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Öğr. Üyesi Halef Nas
Görüntüle
6 LETAİF-İ RİVAYAT 11 / BAHTİYARLIK (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
7  BELİYYÂT-I MUDHİKE (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğretmen Münevver Eroğlu
Görüntüle
8 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 24 (BİR ACÎBE-İ SAYDİYYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
9 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 9 (BİR GERÇEK HİKÂYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
10 BİR TÖVBEKÂR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
11 LETAİF-İ RİVAYAT 23 / CANKURTARANLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
12 CELLÂD (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Elmas Karakaş
Görüntüle
13 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 12 (CİNLİ HAN) (AHMET MİDHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
14 ÇENGÎ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
15 LETAİF-İ RİVAYAT 16 / ÇİFTE İNTİKAM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. Burcu ÇAKIN ERDAĞ
Görüntüle
16 MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
17 SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) Abdülvehhâb, Bolulu Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek
Görüntüle
18 BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) Ahmed Hamdi, Şirvânî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
19 LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) Ahmed Lütfî Efendi Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
20 LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) Ahmed Vefîk Paşa Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
21 ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) Avnî, Yenişehirli Dr. Bihter Gürışık Köksal
Görüntüle
22 BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı Prof. Dr. Mücahit Kaçar
Görüntüle
23 HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
24 SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
25 SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey Doç. Dr. Macit Balık
Görüntüle