REVNAKU'Ş-ŞU'ARÂ (ALİ REVNAKÎ)
Mollâ Câmî’nin birinci divanının mukaddimesinin Türkçe tercümesi
Ali Revnakî (d. ?/?- ö. ?/?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ali Revnakî tarafından 1053/1643-44 yılında kaleme alınmış, büyük İran şairi Molla Abdurrahman Câmî’nin birinci divanının mukaddimesinin Türkçeye tercümesidir.

Revnaku’ş-Şu'arâ, aruzun "feilâtün mefâilün feilün" kalıbı ile yazılmış manzum bir giriş ile başlamaktadır. Bu bölümde kadı olduğunu dile getiren Ali Revnakî, devrin padişahı Sultan İbrahim’i medhetmekte, eserin adının Revnaku’ş-Şu'arâ olduğunu ve eseri Câmî’den tercüme ettiğini vurgulamakta, hataları için af dilemektedir.

Revnaku’ş-Şu'arâ, bir tercümeden ziyade klasik şerh eserlerinin genel özelliklerini yansıtmaktadır. Yazar, cümlelerin tercümesinden önce kelimeleri tahlil etmekte, terim anlamı olan kelimeleri ayrıntılı şekilde açıklamakta, meşhur belagatçiler ve dilcilerin tarifleri ile ayet ve hadislerden örnekler vermektedir. Ali Revnakî yer yer Molla Câmî’nin genel bir şekilde zikrettiği bazı ayet ve hadislerin arka planı ile ilgili de açıklamalarda bulunmakta, ilgili ayet veya hadisin neden söylendiği ile ilgili rivayetleri dile getirmektedir. (Kaçar 2016: 100-101)

"Arş, cünbîş, çehre, dimâğ, elsine, fermûde, gavâyet, genç, gürûh, habbezâ, hamiyet, hikmet, hil’at, ıkd, ışk, iblîs, ilâh, izzet, kasîde, künûz, mâide, makûle, me’âlî, medh, mefâtih, merkad, meşâm, meşhed, mezellet, minvâl, mizmâr, nazm, nehc, nesr, nifâk, pişgâh, revh, sâlâr, sâmî, semâ, taht, telbîs, terâvîde, tırâz, üstâd, vefâ, zümre", Ali Revnakî’nin Revnaku’ş-Şu'arâ’da tanımlarını verdiği kelimelerdir. Kur’ân-ı Kerîm’in mucizeliği, Arapça olmayan kelimelerin Arapçaya geçerkenki telaffuzu, semâ yapmak, nefsin mertebeleri gibi konular ise Revnakî’nin şiir dışında ele aldığı meselelerdendir. Molla Câmî, divanının mukaddimesinin sonunda eserinin yazılış tarihini bir muammanın içine gizlemiştir. Ali Revnakî ise eserinin sonunda bu muammayı zikrederek çözümünü yapmış, 884 tarihine ulaşmıştır. (Kaçar, 2016: 144)

Eser, Mücahit Kaçar tarafından bir bildiri ile tanıtılmış (2012), ardından 2016 yılında kitap olarak yayınlanmıştır. Metnin tıpkıbasımının yer aldığı bu çalışmada Kaçar, Molla Câmî’nin diğer eserlerini de incelemek suretiyle poetikasını ortaya koymuştur.

Eserden Örnekler


İtdi emr-i Hudâ beni kâdî

Oldı hükm-i kazâya dil râzî


Alem oldı elümde çünki kalem

Geldi iklîm-i ma'nâ zabta o dem


Nây-ı hâmeyle olıcak dem-sâz

Oldı her bir sarîri nagme-nüvâz


Yazdugı oldı bir kitâb ammâ

Virdi nâm ona Revnaku’ş-Şu'arâ


Ne hünerdür bu öyle olsa hüner

K’anı şâh-ı cihâna arz ideler


Eylerise ta’alluk-ı nazarı

Revnak-efzâ ider bu muhtasarı


Şi’r hakkında hazret-i Câmî

Söze bu resme virdi encâmı

(...)

Tuhfe bir tercüm’itdüm anı fakîr

Gerçi kim tuhfetü’l-fakîr hakîr


Var ise sözlerümde habt u hatâ

Anı setr eylesün gıtâ-i atâ (Kaçar 2016: 117-118)


Nesr lügatde tagıtmakdur hebâ’en mensûr bundandur. Istılâhda bir kelâma dirler ki vezinden hâlî ola. Mukaffâ ve muhayyel olmak zarar virmez belki ekseriyâ muhayyel olur. Seci dahi iki kısmdur. Bir kısmı mutarrafdur ve bir kısmı mütevâzîdür. (Kaçar, 2016: 125)


Şânla îşânun farkı budur ki îşân zamîr-i munfasılun cem’idür. Şân zamîr-i muttasılun cem’idür. Arab dilinde elifi hemzeye ibdâl iderler şe’n dirler. Hâl budur. Ve şe’n budur dirler. Ve hüve’l-murâdu ilâhunâ. (Kaçar 2016: 131)

Kaynakça


Kaçar, Mücahit (2016). Şairlerin Işıltısı (Ali Revnakî’nin Revnaku’ş-Şuarâ’sı -Molla Câmî’nin Poetikası-). İstanbul: Büyüyen Ay Yay.

Atıf Bilgileri


Karakuş, Yasemin. "REVNAKU'Ş-ŞU'ARÂ (ALİ REVNAKÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/revnaku-s-su-ara-ali-revnaki. [Erişim Tarihi: 01 Mayıs 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
2 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
3 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
4 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
5 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
6 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
7 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
8 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
9 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle