NECMÜ'L-HUDÂ Fİ MENÂKIBI ŞEYH ŞEMSEDDÎN EBU'S-SENÂ (RECEB EFENDİ)
menkıbe
Receb, Receb Efendi (d. ?/? - ö. ?/?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Şemseddin Sivâsî’nin hayatını, eserlerini ve faaliyetlerini içeren eser. Şemseddin Sivâsî’nin yeğeni ve damadı olan, ona talebelik edip halifeliğine yükselen, ölümünden sonra da tekkesinde şeyhlik görevini sürdüren Receb Efendi tarafından kaleme alınan Necmü’l-Hudâ fi Menâkıbı Şeyh Şemseddin Ebu’s-Senâ isimli eser, kendisine bu derece yakınlığı bulunan ve uzun yıllar yanında bulunan bir kişi tarafından yazılmış olması hasebiyle Şemseddin Sivâsî hakkında birinci elden kaynak olma özelliğini taşımaktadır.

Eserde Sivâsî’nin hayatı, eserleri, kerametleri, halifeleri, sohbet tarzı, manevi olgunlaşma süreci, siyasi ilişkileri ve döneminin ilim ve tasavvuf ehline dair bilgiler yer almaktadır. Bunların yanı sıra özellikle Sivas ve Kayseri, Elbistan, Canik gibi yerlerde baş gösteren Karayazıcı isyanına detaylı bir şekilde yer verilen eser, bu yönüyle Sivas ve bölge tarihine dair birinci elden kaynak olma özelliğini de göstermektedir. Aynı zamanda Necmü’l-Hüdâ, eser sahibi Receb Efendi’nin çeşitli vesilelerle dile getirdiği tasavvufî görüşlerini ve onun hayatına dair izleri de içermektedir (Çınar 2020: 23-24). Bilinen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail 694/2 numarada bulunan eser ilk olarak Şemseddin Sivâsî’nin torunlarından H. Şemsi Güneren tarafından tercüme edilmiş daha sonra onun oğlu M. Fatih Güneren tarafından yayımlanmıştır (tarihsiz). Son olarak eser Fatih Çınar tarafından yayımlanmıştır (2020).

Şairin biyografisi için bk. “Receb, Receb Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/%20madde-detay/receb-receb-efendi

Eserden Örnekler


Merhum Sultan Süleyman Han İbnü’s-sultan Selim Han devrinin başlarında dünyaya gelmiştir. Süleyman bin Davud ve Belkıs’ın kıssasını bu padişah döneminde kaleme aldı. Aynı şekilde Hallü’l-Meâkıd Şerhi’l-Kavâid adlı eseri de bu dönemde kaleme aldı. İbnü’s-sultan Selim Han döneminde Zübdetü’l-Esrâr şerhi Muhtasaru’l-Menâr adlı fıkıh usulüne dair olan eseri kaleme aldı. Sonra İbnü’s-Sultan Murad Han devrine ulaştı ve bu dönemde birçok risale kaleme aldı. Mir‘atü’l-Ahlâk adlı eserini bu padişaha ithâf etti. Bunun üzerine padişah, Sivas’ın bilinen tuzlalarını -ki burası Sivas’a yakın bir köydedir- merhuma verdi. Sonra Sultan Mehmed Han dönemine ulaştı. Bu dönemde Nakdü’l-Hâtır adlı mühim kitabını kaleme aldı. Merhum bu kitabı Sultan Mehmed Han’a ithâf ve merhum sultan ile Eğri seferinde gazâ etti (Çınar 2020: 115-116).

Kaynakça


Çınar, Fatih (2020). Halvetî-Şemsî Şeyhi Receb-i Sivâsî, Şemsî-i Sivâsî Menakıbnamesi, Necmü'l-Hudâ fî Menâkıbı'ş-Şeyh Şemsüddin Ebi's-Senâ. İstanbul: Büyüyen ay Yay.

Güneren, M. Fatih (tarihsiz). Necm-ül Hüdâ Fî Menâkıb-iş-Şeyh Şems-id-dîn Eb-is-senâ. İstanbul: Seçil Ofset.

Atıf Bilgileri


Yılmaz, Kadri Hüsnü. "NECMÜ'L-HUDÂ Fİ MENÂKIBI ŞEYH ŞEMSEDDÎN EBU'S-SENÂ (RECEB EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/necmu-l-huda-fi-menakibi-seyh-semseddin-ebu-s-sena-tees-809. [Erişim Tarihi: 04 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
2 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
4 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
5 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
6 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
8 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
10 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle