- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nihânî, Muhammed Sâlih - Madde Yazarı: Prof. Dr. Alim Yıldız
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mevlid
- Yayın Tarihi:14/11/2021
MEVLİDÜ’N-NEBÎ (NİHÂNÎ)
mevlidNihânî, Muhammed Sâlih (d. 1220/1805 - ö. 1305/1888)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Salih Nihânî’nin yazdığı ve oğlu Müslim Penâhî tarafından matbu hale getirilmiş olan eser. Besmele’yle başlayan ve "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla kaleme alınan bu mevlid, toplam 320 beyitten oluşmaktadır. Eserin sonunda şairin Divan’ından alınan na’ti de sayıya dahil ettiğimizde beyit sayısı 327’yi bulmaktadır.
Mevlid'in ilk on iki beyti münâcâttır. Bundan sonra mevlidi yazma sebebine yer veren şair, daha önce Muhyî ve Şemseddin Sivâsî gibi büyük zatların mevlid yazdığını hatırlatarak kendisinin yazmış olduğu mevlidin bir yâdigâr olarak kaleme alındığını ifade eder. Daha sonra eserde yedi beyitlik bir gazele yer verir. Yazılan diğer mevlidlerde olduğu gibi Hz. Peygamber’in nûrunun (Nûr-ı Muhammedî) yaratılması ve geçirdiği merhaleler uzun uzadıya anlatılmaktadır. Bu kısım toplam 171 beyitten oluşmaktadır ve mevlidin en uzun bölümünü de burası teşkil eder. Bundan sonra Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan şair, bu bölüm içerisinde yine yedi beyitten oluşan ve “Medhü’n-Nebî Aleyhi’s-selâm” başlığını taşıyan bir gazele yer verir. Bu gazel “Esmâü’n-Nebî” özelliğini taşımaktadır. Velâdet kısmından sonra ise “merhabâ” faslı başlamaktadır. Bu fasıldan sonra gazel tarzında otuz ve devamında mesnevî tarzında yirmi beyitlik bir dua ile eser son bulmaktadır. Bu duanın beş beyti de Sultan II. Abdülhamid’e ayrılmıştır.
1308/1890 tarihinde İstanbul’da Matbaa-yı Âmire’de basılmıştır. Mevlid, 2. sayfadan başlamaktadır.
Şairin biyografisi için bk. “Nihânî, Muhammed Sâlih”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nihani-muhammed-salih
Eserden Örnekler
Medhü’n-Nebî Aleyhi’s-selâm
Ayân edem Muhammed Mustafâ’nın
Nice doğduğun ol kalb-i safânın
Sözi şîrîn dahi cism-i latîfi
Başında tâcı cümle enbiyânın
İmâmı hem hümâm-ı muktedâsı
Cemî-i âşıkân-ı evliyânın
Beşîrün hem Nezîrün hem Sirâcün
Melîhü’l-vechi ol Sâhib-livânın
Halîmün hem Selîmün hem Sahiyyün
Mutî‘ü’l-Hakkı ol ehl-i vefânın
Mücîbü’d-da‘veti Hâfız Şekûrün
Karîbün Hâdiyün ol Murtezâ’nın
Dahi hem Mehdi-i Muhtâr Halîlün
Mutâ‘un Sâdıkun ol Muhtebâ’nın
Şânı Tâhâ vü Yâsîn ü Emîn’dir
Habîb-i Rahmeten li’l-âlemîndir
Muhammed Hâmid ü Ahmed ü Mahmûd
Ne mümkün şânı ola anıñ ma‘dûd
Hudâ vassâfıdır ol Şâh-ı dînin
Değil haddi senin gibi denînin
Âmine eyledi bunı rivâyet
Muhakkakdır buna eyle riâyet
Gözümden perdeyi kaldırdı çün Hak
Âyân oldu bana sırr-ı mudakkak
Hikâye eder ol vâkî olanı
Gözüne görünüp dile geleni
Budur eşhür-i akvâl-i rivâyet
Bu kavle eyleyelim ihtimâmet
Rebîül evvel ayının bil anda
On ikinci gece zâhir nihânda
Yalınız kendi hânem bucağında
Ku‘ûd etmiş idim bil anı sen de
Evimden çıkdı bir nûr-ı muallâ
Semâya fer verip doldı mücellâ
Gözüm açıp görürem ki havâda
Döşenmiş sündüs-i hadrâ âmâde
Melekler hep bu hizmeti görürler
Kamusı şâdımân hürrem dururlar
Dahi hem üç alem oldı nişâne
Ne yerde olduğun kıldı beyâna
İkisi şark u garbda hikmet-i Hak
Biri Kâ‘be yanında kudret-i Hak (Yıldız 2016: 107-109).
Kaynakça
Akgündüz, Ahmed, S. Öztürk, Yaşar Baş (2002). Darende Tarihi. İstanbul: Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı Yay.
Gülseren, Cemil (1996). “Şeyh Salih Nihanî”. Somuncu Baba (14): 14-16.
Kavruk, Hasan, M. Özer (2006). Geçmişten Günümüze Malatya Şairleri. Malatya: Malatya Belediyesi Kültür Yay.
Sâlih Nihânî (1308). Mevlûdü’n-Nebî. İstanbul: Matbaa-i Âmire.
Yıldız, Alim (2016). Üç Bülbülden Güllerin Efendisine Darende’de Okunan Üç Mevlid-i Şerîf. Malatya: Nasihat Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (NİHÂNÎ) | Nihânî, Muhammed Sâlih | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 5 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 7 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 8 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |