MEVLİDÜ’N-NEBÎ (NİHÂNÎ)
mevlid
Nihânî, Muhammed Sâlih (d. 1220/1805 - ö. 1305/1888)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Salih Nihânî’nin yazdığı ve oğlu Müslim Penâhî tarafından matbu hale getirilmiş olan eser. Besmele’yle başlayan ve "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla kaleme alınan bu mevlid, toplam 320 beyitten oluşmaktadır. Eserin sonunda şairin Divan’ından alınan na’ti de sayıya dahil ettiğimizde beyit sayısı 327’yi bulmaktadır.

Mevlid'in ilk on iki beyti münâcâttır. Bundan sonra mevlidi yazma sebebine yer veren şair, daha önce Muhyî ve Şemseddin Sivâsî gibi büyük zatların mevlid yazdığını hatırlatarak kendisinin yazmış olduğu mevlidin bir yâdigâr olarak kaleme alındığını ifade eder. Daha sonra eserde yedi beyitlik bir gazele yer verir. Yazılan diğer mevlidlerde olduğu gibi Hz. Peygamber’in nûrunun (Nûr-ı Muhammedî) yaratılması ve geçirdiği merhaleler uzun uzadıya anlatılmaktadır. Bu kısım toplam 171 beyitten oluşmaktadır ve mevlidin en uzun bölümünü de burası teşkil eder. Bundan sonra Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan şair, bu bölüm içerisinde yine yedi beyitten oluşan ve “Medhü’n-Nebî Aleyhi’s-selâm” başlığını taşıyan bir gazele yer verir. Bu gazel “Esmâü’n-Nebî” özelliğini taşımaktadır. Velâdet kısmından sonra ise “merhabâ” faslı başlamaktadır. Bu fasıldan sonra gazel tarzında otuz ve devamında mesnevî tarzında yirmi beyitlik bir dua ile eser son bulmaktadır. Bu duanın beş beyti de Sultan II. Abdülhamid’e ayrılmıştır.

1308/1890 tarihinde İstanbul’da Matbaa-yı Âmire’de basılmıştır. Mevlid, 2. sayfadan başlamaktadır.

Şairin biyografisi için bk. “Nihânî, Muhammed Sâlih”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nihani-muhammed-salih 

Eserden Örnekler


Medhü’n-Nebî Aleyhi’s-selâm

Ayân edem Muhammed Mustafâ’nın 

Nice doğduğun ol kalb-i safânın


Sözi şîrîn dahi cism-i latîfi

Başında tâcı cümle enbiyânın


İmâmı hem hümâm-ı muktedâsı

Cemî-i âşıkân-ı evliyânın


Beşîrün hem Nezîrün hem Sirâcün

Melîhü’l-vechi ol Sâhib-livânın


Halîmün hem Selîmün hem Sahiyyün

Mutî‘ü’l-Hakkı ol ehl-i vefânın


Mücîbü’d-da‘veti Hâfız Şekûrün

Karîbün Hâdiyün ol Murtezâ’nın


Dahi hem Mehdi-i Muhtâr Halîlün

Mutâ‘un Sâdıkun ol Muhtebâ’nın


Şânı Tâhâ vü Yâsîn ü Emîn’dir

Habîb-i Rahmeten li’l-âlemîndir


Muhammed Hâmid ü Ahmed ü Mahmûd

Ne mümkün şânı ola anıñ ma‘dûd


Hudâ vassâfıdır ol Şâh-ı dînin

Değil haddi senin gibi denînin


Âmine eyledi bunı rivâyet

Muhakkakdır buna eyle riâyet


Gözümden perdeyi kaldırdı çün Hak

Âyân oldu bana sırr-ı mudakkak


Hikâye eder ol vâkî olanı

Gözüne görünüp dile geleni


Budur eşhür-i akvâl-i rivâyet

Bu kavle eyleyelim ihtimâmet


Rebîül evvel ayının bil anda

On ikinci gece zâhir nihânda


Yalınız kendi hânem bucağında

Ku‘ûd etmiş idim bil anı sen de


Evimden çıkdı bir nûr-ı muallâ

Semâya fer verip doldı mücellâ


Gözüm açıp görürem ki havâda

Döşenmiş sündüs-i hadrâ âmâde


Melekler hep bu hizmeti görürler

Kamusı şâdımân hürrem dururlar


Dahi hem üç alem oldı nişâne

Ne yerde olduğun kıldı beyâna


İkisi şark u garbda hikmet-i Hak

Biri Kâ‘be yanında kudret-i Hak (Yıldız 2016: 107-109).

Kaynakça


Akgündüz, Ahmed, S. Öztürk, Yaşar Baş (2002). Darende Tarihi. İstanbul: Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı Yay.

Gülseren, Cemil (1996). “Şeyh Salih Nihanî”. Somuncu Baba (14): 14-16.

Kavruk, Hasan, M. Özer (2006). Geçmişten Günümüze Malatya Şairleri. Malatya: Malatya Belediyesi Kültür Yay.

Sâlih Nihânî (1308). Mevlûdü’n-Nebî. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Yıldız, Alim (2016). Üç Bülbülden Güllerin Efendisine Darende’de Okunan Üç Mevlid-i Şerîf. Malatya: Nasihat Yay.

Atıf Bilgileri


Yıldız, Alim. "MEVLİDÜ’N-NEBÎ (NİHÂNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mevlidu-n-nebi-nihani. [Erişim Tarihi: 08 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (NİHÂNÎ) Nihânî, Muhammed Sâlih Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
2 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
3 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
4 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
5 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
6 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
7 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
8 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
9 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
10 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
11 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle