Hakkında kaynaklarda bilgi bulunamayan Zeynî mahlaslı şairin mevlid türünde eseri. Bilinen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Tercüman Nu. 233’te kayıtlıdır. Üzerindeki muhtelif karalamalar, eklemeler ve düzeltmelere nazaran bu yazmanın tebyiz edilmemiş müellif hattı nüsha olduğunu düşünüyoruz. Manzum bölümden sonra eklenmiş mensur duada II. Abdülhamid'in övülerek ona dua edilmesinden II. Abdülhamid’in saltanat yıllarında (1876-1909) yazıldığı söylenebilir. Eserin ifade şekli ve dili de bu bilgiyi teyit eder mahiyettedir. Eser “Naʿt-i Şerîf” başlıklı gazelde uygulanan fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbı dışında düzenli olarak fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Son dönem mevlidlerinin genel karakterine uygun olarak kısa tutulan eser 180 beyit tutarındadır. Tevhîd ile başlayıp kısa bir dua ile biten Zeynî Mevlidi’nde ana bölümlerden Hz. Muhammed’in nurunun yaratılışı ve intikali, Hz. Âmine’nin hamileliği ve doğum olayı, doğum gecesi ve doğum sonrasındaki olağanüstülükler ve mucizelere yer verilmiştir. Eserde “miraç” ve “vefat” bölümleri bulunmamaktadır. Bununla birlikte klâsik mesnevilerde bulunan tevhid, naat ve özellikle “sebeb-i te’lîf” bölümünün ayrı başlıklar altında verilmiş olması diğer mevlidlerin çoğunda bulunmayan bir özellik olarak dikkat çekmektedir. Edebiyatımızın en kısa mevlidlerinden biri olan eserin ilginç bir tarafı da sekiz yerde geçen vasıta beyitlerinin sekizinin de farklı olmasıdır.

Zeynî Mevlidi’nin dili pek külfetli değildir. Şairin son asırda klasik şiiri devam ettirme gayretindeki şairlerde görülen eskiye bağlı kalma saikiyle kısmen ağır bir dil ile olayları anlatma zaruretinin getirdiği sadelik arasında kalmış bir dile sahip olduğu söylenebilir. Şairin özellikle “tevhîd” bölümü ile “merhabâ faslı”nda oldukça lirik bir söyleyişi yakaladığını söylemek gerekir.

Eser, M. Fatih Köksal tarafından kitap bölümü olarak yayımlanmıştır (2011: 671-693).

Şairin biyografisi için bk. “Zeynî”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyni