MECMÛ'A (Nuruosmaniye Kütüphanesi, 4957)
şiir mecmuası
?

ISBN: 978-9944-237-87-1


17. yüzyıla ait, derleyeni bilinmeyen şiir mecmuası. Genel itibariyle divan tertibine uygun şekilde düzenlenen mecmua 254 varaktır. Reddadelerden hareketle mecmuada eksik varaklar olduğu söylenebilir. Eserin tümü oldukça güzel bir nesih hatla yazılmıştır. 16 ve 17. yüzyılda yazılmış şiirlerin bulunduğu mecmuanın istinsah tarihi belli değildir. Ancak Şeyhülislâm Yahyâ için “sellemallâhu teâlâ”, Gelibolulu Âlî için de “merhûm” denilmektedir. Bu sebeple mecmuanın Gelibolulu Âlî’nin vefat yılı olan 1600’den sonra ve Yahyâ Efendi’nin vefat yılı olan 1644’ten önce tertip edildiği söylenebilir.

Mecmua, 17. yüzyıla kadar toplam 22 şaire ait 1447 şiirden meydana gelmektedir. Söz konusu şiirler; 1297 gazel, 55 kaside, 40 kıta, 14 rubai, 11 müfred, 8 müseddes, 7 tahmis, 7 terkib-bend, 3 muhammes, 2 terci-bend, 2 mesnevi ve bir tesdisten oluşmaktadır. Eserde en çok şiiri bulunan şair; 6 kaside, bir terkib-bend, 2 terci-bend, 401 gazel, bir muhammes, bir müseddes, 4 tahmis, bir tesdis, 3 müfred, bir rubai ile Bağdatlı Rûhî’dir. İkinci sırada 6 kaside, 377 gazel, 26 kıta, 5 rubai ile Nev‘î; üçüncü sırada ise bir mesnevi, 206 gazel, 8 kıt'a, 5 rubai ile Şeyhülislam Yahyâ gelmektedir. Eserde yer alan şair ve şiir sayıları şöyledir: Âzerî, Bağdatlı Rûhî (421), Çelebi Ahmed Efendi (10), Cinânî (3), Cüdâyî, Fehmî-i Bağdâdî, Fevrî, Garîbî, Gelibolulu Âlî (180), Hâfız Ahmed Paşa (27), Hâletî (5), Lem‘î, Nef‘î (109), Nev‘î (414), Nusretî, Sâ‘î (2), Şeyhülislam Yahyâ (220), Tîğî, Ulvî (39), Usûlî, Veysî (2), Vezir Muharrem Hâfız Paşa (6). Bir Türkçe kıtanın şairi belli değildir. Mecmuanın 128b sayfasında Farsça olarak Kâtib’in Hâfız’ın gazelini tahmisi de yer almaktadır. 

Eser, divanı henüz tespit edilememiş şairlerin şiirlerini barındırması bakımından kıymetlidir. Ayrıca mecmuada, yayımlanmış divanlarda yer almayan şiirler de bulunmaktadır. Ancak oldukça güzel bir nesih hatla yazılmış olmasına karşın eserde, müstensihin dikkatsizliğinden kaynaklanan pek çok yazım hatasına rastlanmaktadır. Yer yer de başlıklarla şiirler arasında uyumsuzluk görülmektedir. Mesela bazı başlıklarda “Nev'î-zâde” yazmasına rağmen Nev‘î’ye, "Belîğî" yazmasına rağmen Lem‘î’ye ait olan şiirler bulunmaktadır. Eserde bu durumun başka örnekleri de mevcuttur.

Bünyamin Ayçiçeği (2016) tarafından mecmuanın genel tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca mecmuayla ilgili pek çok yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (bk. Kaynakça).

Kaynakça


Ayçiçeği, Bünyamin (2016). “Nuruosmaniye Kütüphanesi Türkçe Şiir Mecmû‘aları: İnceleme-Dizin”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 16: 227-367.

Çakmak, Asım (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr:72b-92b) (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Emiroğlu, Merve Nur (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr: 93a-123b) (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Gülhan, İffetnur (2019). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr. 185ª-199ᵇ) (Metin-İnceleme-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

İlhan, Hamdi (2017). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Varak 108b-123a) (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

Külünk, Çiğdem (2019). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr. 93a-110b) (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

Olcay, Meryem (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Varak 170a – 184b) Metin- İnceleme-Nesre Çeviri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

Özbölük, Ayşenur (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr: 199b-220a) (İinceleme-Metin-Nesre Çeviri) ve Mestap’a Göre Tasnifi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Sarı, Şerife (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası V.123b-138a (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

Şahin, Şahinalp (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr. 33b-53a) (İnceleme-Metin-Nesre Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Şensoy, Hatice Er (2018). Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 No’lu Şiir Mecmuası (Vr. 153b -169b) Metin-İnceleme–Nesre Çeviri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Ayçiçeği, Bünyamin. "MECMÛ'A (Nuruosmaniye Kütüphanesi, 4957)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecmu-a-nuruosmaniye-kutuphanesi-4957. [Erişim Tarihi: 04 Nisan 2025].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
2 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
3 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
4 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
5 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
6 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
7 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
8 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
9 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle