- Yazar Biyografisi (TEİS)
? - Madde Yazarı: Prof. Dr. MURAT ALİ KARAVELİOĞLU
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Derleme
- Türü/Formu:Mecmua
- Yayın Tarihi:01/10/2021
MECMÛ'A-İ KASÂ'İD-İ TÜRKİYYE (Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi, 3418)
kaside mecmuası?
ISBN: 978-9944-237-87-1
16. yüzyıla ait, derleyeni bilinmeyen şiir mecmuası. Derlenme tarihi bilinmeyen Mecmû'a-i Kasâ'id-i Türkiyye, 331 yapraktan meydana gelmektedir. Mecmuanın metni, her sayfada çift sütun ve 19 satır üzerine talik hatla yazılmıştır.
Mecmuada 43 şaire ait toplam 270 şiir bulunmaktadır. Ayrıca kime ait olduğu tespit edilemeyen üç şiir yer almaktadır. Şairler ve şiir sayıları şu şekildedir: Ahmedî (3), Ahmed-i Dâ’î, Ahmed Paşa (11), Amrî (2), Ârifî (6), Atâ, Atâyî, Basîrî (3), Ca’fer Çelebi (14), Dehhânî, Emânî, Gazâlî (2), Hassân, Hayâlî (3), Hafî (4), Işkî (10), İbni Kemâl, Lâmi’î, Lutfî (7), Mahremî (37), Medhî (7), Melîhî, Mesîhî (15), Muhlis, Nâmûsî, Necâtî (23), Rahîkî, Revânî (35), Rûmî, Sabâyî, Sâfî (3), Sâ’atî, Sa'dî, Sehî (3), Sücûdî, Sühâyî, Şâhidî (4), Şehdî, Şem’î (3), Şeyhî (2), Vasfî (3), Yahya Beğ, Zâtî (50).
Bir nazire mecmuası hüviyetinde olan eser, klasik divan tertibine benzer şekilde düzenlenmiştir. Başta tevhid, münacat ve na’tlar, daha sonra mersiye, medhiye, hicviye, ramazaniye, ıydiye, bahariye, hazaniye, şitaiye, cülûsiye, nevruziye, saydiye, sûriye ve fethiye türlerinde yazılmış kasideler sıralanmaktadır. Dinî içerikli oların dışındaki kasidelerin çoğu övgü amacıyla yazılmış şiirlerdir. Söz konusu şiirler arasında, Sultan Çelebi Mehmed’den Kanuni Sultan Süleyman’a kadar Osmanlı padişahları ve bazı devlet adamları için yazılmış kasideler bulunmaktadır. Mecmuanın baş tarafındaki kasideler arasında başka nazım şekilleriyle yazılmış şiirlere rastlanmaktadır.
Mecmû'a-i Kasâ'id-i Türkiyye’nin tertip şekli dikkat çekicidir. Temelde birbirine nazire olarak yazılmış şiirler usule uygun olarak bir arada verilmiş olmakla birlikte bazen farklı şairlere ait, bazen de aynı şairin benzer şiirleri de arka arkaya kaydedilmiştir. Kasideler çeşitli özellikleri ve benzerlikleri göz önünde bulundurularak sıralanmıştır. Sıralamada hem vezin hem kafiye hem konu benzerlikleri esas alınmış, aynı redifle yazılan kasideler bir araya toplanmıştır. Birçok kıstas esas alınarak yapılmış olan bu sıralama, mecmuanın ayırıcı özelliği olarak öne çıkmaktadır.
Mecmû'a-i Kasâ'id-i Türkiyye, sahip olduğu sanatsal değer bakımından kıymetli bir külliyattır. Derleyicinin, sahip olduğu yüksek estetik zevkle, şairlerin divanlarındaki en kıymetli kasideleri, edebî değeri en yüksek şiirleri derlediği görülmektedir. Estetik düzeyi yüksek şiirler ihtiva etmesi dolayısıyla mecmuanın edebî değeri son derece yüksektir. Eser, çeşitli tarihî olayları ele alan kasideler dolayısıyla içeriği bakımından da değerlidir. Bu kasidelerde bazen bir kalenin veya ülkenin fethi, bazen salgın bir hastalık sonucu meydana gelen ölümler, bazen İstanbul’u yerle bir eden depremler yahut yangınlar kasidelerde karşımıza çıkar. Bazen şehzadelerin veya vezir-i azamların günler süren düğünleri tüm teferruatıyla ve renkli sahneleriyle göz önünde belirir. Keza padişahın çıktığı bir avı anlatan kasidede, günler, belki haftalar süren avın detaylarına rastlanır. Bütün bu içerik özellikleri dolayısıyla Mecmû'a-i Kasâ'id-i Türkiyye’nin, başta Türk kaside edebiyatı olmak üzere, bütün bir divan şiiri için, ayrıca bir ölçüde tarihî belge niteliği taşıması ile tarih araştırıcıları için de önemli bir eserdir. Mecmua, Zâtî ve Mahremî gibi şairlerin başka yerlerde bulunmayan kasidelerini ihtiva etmesi bakımından da önemlidir.
Eser, Murat Ali Karavelioğlu tarafından yayımlanmıştır (2015).
Eserden Örnekler
Kaynakça
D’istria, Dora (1982). Osmanlılarda Şiir. (Çev. Sema Taneri). İstanbul: Havas Yay.
Karavelioğlu, Murat Ali (2015). Mecmûa-ı Kasâid-i Türkiyye. Ankara: TDK Yay.
Karavelioğlu, Murat Ali (2007). “Klasik Türk Edebiyatında Kaside”, TALİD, V (9): 253-270.
Köksal, M. Fatih (2006). Sana Benzer Güzel Olmaz Divan Şiirinde Nazire. Ankara: Akçağ Yay.
Kurtoğlu, Orhan (2016). Zâtî Dîvânı (Gazeller Dışındaki Şiirler İnceleme-Tenkitli Metin). Ankara: Sonçağ Yay.
Kut, Günay ve N. Bayraktar (1984). Yazma Eserlerde Vakıf Mühürleri. Ankara: KTB Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 2 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 4 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 5 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |