- Yazar Biyografisi (TEİS)
Karabet Palamutyan - Madde Yazarı: Öğr. Gör. Egemen Ozan SÖNMEZ
- Eser Yazılış Tarihi:1315/1898
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yenileşme Dönemi Türk Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Derleme
- Türü/Formu:Hicviye/Taşlama
- Yayın Tarihi:17/02/2022
LETÂİF HAZÎNESİ (KARABET PALAMUTYAN)
mizahKarabet Palamutyan (d. ?/? -ö. ?/?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Karabet Palamutyan tarafından düzenlenen ve içinde 81 adet fıkra ile 1 adet hikâye bulunan eser. Eserde yer alan latifeler çeşitli konulardadır. Bu konulardan evlilik ve kadın-erkek ilişkileri, sağlık ve meslekler ile ilgili durumlar daha çok tercih edilmiş ve komik özelliği bulundurmalarına özen gösterilmiştir. Kadın-erkek ilişkilerini içeren fıkralarda genellikle erkek tarafı kadına kıyasla ön planda tutulmuştur. Eserde, fabl özelliği taşıyan fıkralar da bulunmaktadır.
Eserin son sayfalarında bir tiryakinin Alaca Hamamı’nda başlayan hamam serüveninin Mahmud Paşa Hamamı’nda nasıl devam ettiğini içeren bir hikâye yer almaktadır. Alaca Hamamı’nda yıkanmaya başlayan tiryaki, dışarıdan geçen düğün halkına karışarak kendisini Mahmud Paşa Hamamı’nda bulur ancak orada bulunduğu fark etmez. Burada yıkandıktan sonra hamamcılardan bohçasını ister ama bohçası bir türlü bulunamaz. Bu hamamda çalışan bir zat Alaca Hamamı’nı ziyaret edince tiryakinin bohçasının orada olduğunu fark eder. Hamamcılar tiryakinin nasıl hamam değiştirdiğini anlayamazlar ve tiryakinin hâlen afyon etkisi olduğunu anlarlar.
Karabet Palamutyan, eserin kapağında, “câmi' ve mürettibi” olarak tanıtılır. Eserin sonunda Karabet Palamutyan tarafından kaleme alınan “Şuracıkta Bir İfâde” başlıklı bir son söz bulunmaktadır. Eserin "şâyân-ı takdîr" olmadığını belirten Palamutyan, Letâif Hazînesi’nin kalem tecrübesi olarak göz önüne alınmasını diler. Eseri halkın dikkatine sunduğunu ifade eden Palamutyan, hataların ve eksiklerin af ile karşılanmasını talep eder. Palamutyan eserde sade bir dil kullanımını tercih etmiştir. Eser, Bülent Bayram tarafından yapılan doktora tezinde yeni harfler ile yer almaktadır.
Eser, 1315 yılında İstanbul’da bulunan Asır Matbaası’nda 47 sayfa olarak basılmıştır. Derleme, İBB Taksim Atatürk Kitaplığı’nda 817 KAR 1315 H/1898 yer bilgisiyle kayıtlıdır.
Eserden Örnekler
“Hekimin biri oğlunu pek genç iken evlendirmeğe karar verir. Dostları “Çocuğu pek erken evlendiriyorsun biraz daha büyüse de aklı başına gelse” dediklerinde “Hakkınız var ama azıcık aklı başına gelecek olursa hiçbir vakit evlenmez” demiş.” (Karabet Palamutyan 1315/1898: 9).
“Sarhoşun biri gece yarısında meyhâneden çıkar, yürümeğe iktidârı olmadığından bir duvara dayanıp durur. Oradan geçenler bunu gördüklerinde: - Yâhû! Burada ne duruyorsun! diye sorarlar. Sarhoş cevâp olarak: - Görmüyor musunuz? Mahalle dönüyor, ben de bekliyorum ki bizim ev gelsin de içeri gireyim. der.” (Karabet Palamutyan 1315/1898: 20).
“Yalancının biri: “Bir sene deniz dondu idi. O sene bol bol balık dondurması yedik” dediğinde bir diğeri de: Evet! Hatta bir sene de kazâen deniz tutuşup yanmış idi de o sene pek çok balık kızartması yedik. der.” (Karabet Palamutyan 1315/1898: 23).
Kaynakça
Bayram, Bülent (2020). I. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Kadar Türk Edebiyatında Letâifnâmeler (İnceleme-Metinler). Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Karabet Palamutyan (1315/1898). Letâif Hazînesi. İstanbul: Asır Matbaası.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) | Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 2 | SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) | Abdülvehhâb, Bolulu | Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek |
Görüntüle | ||
| 3 | BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) | Ahmed Hamdi, Şirvânî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 4 | LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) | Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 5 | LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) | Ahmed Vefîk Paşa | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 6 | ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) | Avnî, Yenişehirli | Dr. Bihter Gürışık Köksal |
Görüntüle | ||
| 7 | BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) | Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı | Prof. Dr. Mücahit Kaçar |
Görüntüle | ||
| 8 | HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) | Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 9 | SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) | Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) | Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey | Doç. Dr. Macit Balık |
Görüntüle |