- Yazar Biyografisi (TEİS)
Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafâ - Madde Yazarı: Ismail Aksoyak
- Eser Yazılış Tarihi:975 / (Kasım/ Aralık 1567)’dan önce
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Şehrengiz
- Yayın Tarihi:12/08/2021
GELİBOLU ŞEHRENGİZİ (ÂLÎ/ÇEŞMÎ)
şehrengizÂlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafâ (d. 948/1541-ö. 1008/1600)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Gelibolulu Mustafa Âlî'nin, 86 beyitlik Gelibolu'yu konu alan şehrengizi. Eser, aruz vezninin mefâ'îlün mefâ'îlün fa'ûlün kalıbı ile kaleme alınmıştır. Şair, şehrengizinin ilk 23 beytinde Allah’a günahlarını affetmesi için yalvarır. “Der-Medh-i Şehr ve Sebeb-i Telîf” bölümünde Gelibolu’nun havasını, suyunu, gezilecek yerlerini ve güzellerini över. Konunun işlendiği bölümde Gelibolulu 12 kişinin çeşitli özellikleri üçer beyitle anlatılır.
Gelibolu Şehrengizi, bu türün ilk örneklerinden sayılan ve XV. asırda Mesîhî tarafından kaleme alınan Edirne Şehrengizi ile benzerlikler gösterir. Gelibolu’nun güzel ve güzelliklerini anlatan bir başka şehrengiz ise Vecihî adlı bir şaire aittir. Gelibolulu Vecîhî’nin şehrengizi de plân ve konu bakımından Âlî’nin şehrengizine benzer. Gelibolu Şehrengizi içinde pek çok ilginç kelime ve deyim barındırması bakımından da dikkat çekicidir.
Bilinen 3 nüshası olan Gelibolu Şehrengizi, İ. Hakkı Aksoyak tarafından yayınlanmıştır (1996: 513-534).
Şairin biyografisi için bk. “Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ali-cesmi-gelibolulu-mustafa
Eserden Örnekler
Der-medh-i Şehr ve Sebeb-i Telîf
Ekâlîm-i cihânda yüzi sulı
Ki yanî Rûm İlinde Gelibolı
Dem-i Îsâya hem-demdür hevâsı
Suyı enhâr-ı huldun âşinâsı
Görenler bâg u râgın pür-letâfet
İder bostân-ı Cennetden ferâgat
Nazar kıl kim kenârında o lîmân
Olupdur havz-ı bâg-ı hulda akrân
Girür içine anun hûb-rûyân
Hiyâz-ı hulda gûyâ hûr u gılmân
Siyeh futalar ile mâh-rûlar
Murâd itdüm ki yazam vasf-ı hûbân
Der-vasf-ı Hûbân Ser-âmed dil-rübâ mahbûb-ı âlî
Bu gün ey dil Kılıçcı Hamza Bâlî
Ne hâlet var ki tîg-ı gamzesinde
Ki yalın yüzliler hep kabzasında
Ne hûnîdür ki çeşm-i Kahramânı
Kırupdur niçe bin sâhib-kırânı (Aksoyak 2016: 513-534)
Kaynakça
Aksoyak, İ. Hakkı (2016). "Gelibolu Şehrengizi". 14. yy.ʾdan 19. yy.ʾa Anadolu ve Rumeliʾde Yazılmış Türkçe Edebî Metinler Üzerine Söylenmemiş Sözler. Ankara: Grafiker Yay. 513-534.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | BEDİÜ'R-RUKÛM/ REBÎÜ'L-MERSÛM (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 2 | CÂMİÜ'L-BUHÛR DER-MECÂLİS-İ SÛR (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | Doç. Dr. Mehmet ÖZDEMİR |
Görüntüle | ||
| 3 | DAKÂİKU'T-TEVHÎD/BEDÂYİ'U'L-METÂLİ' (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂNLAR (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 5 | GÜL-İ SAD-BERG (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 6 | HULÂSATÜ'L-AHVÂL (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 7 | MAÂLİMÜ'T-TEVHÎD (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | HADÎS-İ ERBAÎN (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 9 | MECMAU'L-BAHREYN (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 10 | MİHR Ü MÂH (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | Prof. Dr. Ahmet İÇLİ |
Görüntüle | ||
| 11 | MİHR Ü VEFÂ (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 12 | NİKÂTÜ'L-KÂL FÎ-TAZMÎNİ'L-MAKÂL (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 13 | RİYÂZÜ'S-SÂLİKÎN (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 14 | SUBHATÜ’L-ABDÂL (ÂLÎ/ ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 15 | SUBHATÜ'L-İNÂBE (ÂLÎ/ÇEŞMÎ) | Âlî/Çeşmî, Gelibolulu Mustafa | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 17 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 18 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 19 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 20 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 21 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 22 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 23 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 24 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 25 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |