Lebîbî tarafından kaleme alınmış, Eyüp güzellerinin anlatıldığı şehrengiz. Tezkirelerde adı geçmeyen Lebîbî’nin 16. yüzyıl şairlerinden Mustafa Azîzî’nin Dîvân’ındaki bir manzumede adının geçmesi (Altınova 2018: 223) ve yine 16. yüzyıl şairlerinden Hayâlî’nin bir gazeline tahmisi bulunması sebebiyle yazdığı eserin 16. yüzyıla ait olduğunu söylemek mümkündür (Kaplan 2016: 1967).

61 beyitten oluşan Eyüp Şehrengîzi, mesnevi nazım şekliyle aruzun mefâ'îlün/ mefâ'îlün/ fe'ûlün kalıbıyla kaleme alınmıştır. Şehr-engîzlerde var olan münacat ve sebeb-i telif bölümleri Eyüp Şehr-engîzi’nde yer almamaktadır. Esere herhangi bir giriş yapılmamış olması ve ilk cüvânın hiçbir başlık konulmadan anlatılmaya başlanması gibi sebeplerden dolayı bir metnin eksik bir nüshası olması muhtemeldir (Koncu 2013: 463).

Eyüp şehrindeki güzellerin övgüsüyle başlayan eserde yirmi güzelin vasıflarından bahsedilmiştir. Bu güzellerden sekizi üçer beyitle on iki tanesi ise ikişer beyitle anlatılmıştır. İki güzel dışında bütün güzellerin tanıtımına geçilmeden önce tanıtımı yapılacak kişinin isminin zikredildiği “der vasf-ı ...” gibi başlıklar kullanılmıştır.

Eyüp Şehrengîzi’nde tavsifi yapılan 20 güzelin isimleri, meslekleri ve sahip oldukları lakaplar belirtilmiştir. Suyolcı-zâde, Arpacı-zâde, Muallim-zâde, Cerrâh-zâde, Hammâmcı-zâde gibi kelimelerle mesleklerine gönderme yapılmıştır.

Metinde yer alan cüvânların daha ziyade fizikî özellikleriyle öne çıkanlarından bahsedilmiştir. Mizaçları ve davranış biçimleri de klasik benzetmelerle ifade edilmiştir. Cüvânların belirtilen vasıflarına tatlı dilli (Mehemmed Şâh); uzun boylu (Ahmed Şâh); yigitlik madeni, mülâyim (Mehemmed Şâh); hicâb sahibi, çok konuşmayan (Hâcî Şâh); tavırları yürüyüşü ve sözleri güzel (Kâsım Şâh); al yanaklı, saçı Leyl sûresine, alnı Duhâ sûresine benzeyen ve yüzünde Kur’ân-ı Kerîm’in nurları görünen (Mehemmed Şâh); gözü âfet ve görenlerin beğendiği (Cerrâh-zâde) vb. ifadeler örnek olarak verilebilir (Koncu 2013: 464).

Lebîbî, bu şahıslar hakkında bilgi verirken şehr-engizlerin genelinde görülen sade bir dil kullanma temayülüne uymuş ve bu şahısların tanıtımında, atalarının ve kendilerinin sahip oldukları özelliklere uygun kelime ve tabirleri kullanmayı tercih etmiştir (Kaplan 2016: 1069). Şehr-engizlerin genelinde görüldüğü üzere şair, güzellerin vasıflarından bahsederken onların isimlerini şiirin içinde kullanarak türlü sanatlar yapmıştır. Genel olarak Eyüp Şehr-engîzi, güzellerin tavsifi olan ana bölüm ile 12 beyitlik hatime kısımlarından oluşmaktadır.

Muhteva açısından eser, sadece esnaf güzellerini anlattığı için bir şehrin esnaf zümresine mensup olan güzellerin anlatıldığı şehr-engîzler grubuna girmektedir (Kaplan 2016:1069).

Pek çok İstanbul şehr-engîzinde İstanbul’un önemli mekânları ve kişileri anlatılırken Eyüp’ten ve semte adını veren Ebû Eyyûb-ı Ensârî’den de bahsedilmektedir (Koncu 2013: 459). Lebîbî’nin Eyüp Şehr-engîzi, sadece Eyüp semtini anlatması bakımından önemlidir.

Metin, Hanife Koncu (2013) ve Yunus Kaplan (2016) tarafından makale olarak neşredilmiş, Mehmet Altınova (2018) tarafından ise Azîzî’nin İstanbul Şehrengîzi ile mukayesesi yapılmış TEBDİZ projesi kapsamında sözlüğü hazırlanmıştır.