Ahmet Mithat Efendi’nin, Şinasi’nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye’sindeki (elif) harfiyle başlayan atasözlerinden 19’unu hikâyeleştirdiği eseri. Hikâyelerin sonuncusu yarım kalmış gibidir. Kitaptaki hikâyelerde genellikle aile ilişkileri başta olmak üzere fakirlik, pişmanlık, doğruluk, kurnazlık, nankörlük, hayatın zorlukları, talihsizlik, olduğundan farklı görünme, dostluk gibi konular işlenmiştir. Hikâyelerde genellikle mizahî yön ağır basar. Kişiler ya olduğundan farklı görünmeye çalışırlar ya bir suç işlerken, ya çapkınlık yaparken bir aksilikle karşılaşarak gülünç duruma düşerler. Olduğundan farklı görünmeye çalışan tipler, Ahmet Mithat’ın diğer eserlerinde de eleştirdiği tiplerdir. Hikâyeler hep şaşırtıcı ve beklenmedik bir sonla bitmektedir. Zaten bir atasözünü konu aldıkları için ibret dersi kaçınılmazdır.

Hikâyeler çoğunlukla başka birinden dinlenir. Hatta “Âdem Oğlanına İyilik Yaramaz” hikâyesinde anlatıcının hikâyeyi önce bir ihtiyardan dinlediği, ihtiyarın da helva sohbetine gittiği evin sahibinden dinlediği aktarılır. Böylece iç içe geçmiş bir anlatım gerçekleştirilir. Bunlardan farklı olarak “Aşağı Tükürsem Sakalım Yukarı Tükürsem Bıyığım” başlıklı hikâyede anlatıcı ile yazar birleşmiş ve hikâyenin içinde yer alarak olayları etkilemiştir.

Teknik olarak dikkat çeken bir başka husus “Alçacık Yerde Tepecik Kendisini Dağ Sanır” hikâyesinde yer almaktadır. Bu hikâyede karı koca konuşurlarken tiyatroya özgü bir şekilde onların davranışları parantez içinde verilir.

Hikâyelerde atasözleri ve deyimlere geniş bir şekilde yer verilmiştir. Enginün bu durumu Ahmet Mithat’ın, Şinasi’nin “durub-ı emsal hikmet-i avamdır” tarifini benimsemiş olmasına bağlamaktadır. Yazar, kitabında yeni bir anlatı tarzını denemekle birlikte bu hikâyelerin önemli bir kısmı zorlamayla oluşturulmuştur, dolayısıyla -kısa olmasına rağmen- okunması da zor olmaktadır. Enginün, 2013, 6).

Ahmet Mithat Efendi’nin biyografisi için bk. “Ahmet Mithat Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmet-mithat-efendi