DÎVÂNÇE (YAHYAOĞLU)
şiirler
Yahyaoğlu (d. ? - ö. ?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Divan şiirinin başlangıç dönemi şairlerinden Yahyaoğlu mahlaslı şairin eseri. Dîvânçe'nin bilinen tek nüshası Medine Şeyhülislam Arif Hikmet Bey Kütüphanesi’nde 251/811 katalog numarasıyla kayıtlı Mecmû'a-i Devâvîn adlı yazmanın içindedir (Ersoy ve Ay 2017: 56). Yazmada 14. ve 15. yüzyıl şairlerinden Şeyhî (ö.1431), İvazpaşazâde Atâyî (ö.1437), Hoca Dehhânî (ö.1401’den önce), Ahmedî (ö.1421-1413), Hassan (ö.15.yy’ın başı), İznikli Hümâmî (ö.15.yy’ın ilk yarısı) ve Ahmed-i Dâî (ö.1421’den sonra)’nin şiirleri mevcuttur. Yahyaoğlu Dîvânçesi, nüshanın 58b-73b varakları arasında derkenara gayr-ı müretteb bir şekilde sıralanmıştır. Dîvânçe'deki şiirler ve eserin bulunduğu yazma nüshanın tavsifi, ilim dünyasına bir makale ile tanıtılmıştır (Ay Say 2021: 11-63). Buna göre yazma nüshada 51 şiir bulunmaktadır. Bu sayı, şairin Dîvânçe'sinde olmayıp da daha evvel Mecmû'atün-Nezâ'ir (Canpolat, 1995: 63, 126, 129, 202) ve Câmi'ü’n-Nezâ'ir (Ertek Morkoç 2003: 82, 1216) isimli nazire mecmualarında yayınlanan üç şiiriyle 54’e ulaşır. Şiirlerin tamamı gazel nazım biçimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Gazellerin beyit sayısı 5-7 arasında değişir. 15. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi dil ve imla özelliklerinin görüldüğü şiirler Arapça, Farsça tamlamalar yönünden de oldukça sadedir. Gazellerde işlenen ana tema beşerî aşktır. Şair, iki gazelinde sûfiyâne bir tavırla “gönül”ü tarif eder, dünya sarayının fânî, ahiretin bâkî olduğunu hatırlatır. Yahyaoğlu’nun şiirleri devrin şairleri tarafından da beğenilmiştir. “Sakındugumdan ol yâri yavuz gözden yavuz dilden” mısraıyla başlayan gazeline "Hassân (II. Murâd devri), Nebî (ö. ?), Rahîmî (ö. ?), Zeynî (ö. ?), Kerîmî (ö. ?), Nücûmî (ö. ?) ve Ömer (Ömer bin Mezîd) (15.yy)"  birer nazire yazmışlardır (Canpolat 1995:126).

Şairin biyografisi için bk. "Yahyaoğlu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yahyaoglu 

Eserden Örnekler


Gazel

Nâzük-endâmun-içün cânuma kim cânlıg ider

Turuban seyr idicek serv-i hırâmânlıg ider


Agzunun hokkası kim teng [ü] dil-âvîz durur

La‘l ü mercândan alup dürr [ü] güher-k[â]nlıg ider


Sûretün safhasınun hattı muhakkak oldı

Şöyle kim gül varakı üstine reygânlıg ider


Fitne kaşunla gözün kirpügün ok atdukca

Âferîn gönlüme kim cânuma kurbânlıg ider


Şehsüvârı bu zamân hüsn ilinün sensin kim

Her kimi farz ider-isem sana derbânlıg ider


Hoş degül mi bu ki Yahya_oglı senün medhün-ile

Gezinüp ilden ile halka gazel-hânlıg ider


Gazel

Gönül cihânını sorsan aceb cihân durur ol

Ki ne zemîn ü ne hod âsumân durur ol


Gönül katında yir ü göge yok durur mikdâr

Ki yir ü gök didigün ten bigi vü cân durur ol


Gönül makâmını teşbîhe arşa kılmışlar

Ki cân hümâları olmaga âşiyân durur ol


Neyi taleb kılur-ısan gönülde bulmag olur

Bu hâkdândaki gey ulu hânedân durur ol


Nedür nedendür ü nicedür o[l] gönül diyene

Dahı nişân diyemezem ki bî-nişân durur ol


Bes anla imd[i] ki sâhib-dil adını kimmiş

Çün ad-ıla diyemezem ki di fülân durur ol


İçin imâret iden er taşın harâb kılur

Ki zînet eyledügi özine ziyân durur ol


Nazar bolan kişi sâhib-dili bilür girçek

Egerçi içerüden içerü nihân durur ol


Nazar bolan kişi kimdür diyene Yahya_oglı

Eyit ki her kişinün hıdmetin kılan durur ol (Ay Say 2021: 28-30)

Kaynakça


Ay Say, Ümran (2021). “Klasik Türk Şiirinin Başlangıç Dönemi Şairlerinden Yahyâoğlu ve Divançesi”. KÜLTÜRK Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (3): 11-63.

Canpolat, Mustafa (1995). Ömer bin Mezîd, Mecmû'atün-Nezâ'ir. Ankara: TDK Yay.

Ersoy, Ersen ve Ü. Ay (2017). Hoca Dehhânî Divanı. Ankara: TUBA Yay.

Ertek Morkoç, Yasemin (2003). Eğridirli Hacı Kemal’in Câmi'ü’n-Nezâ'ir’i. C. I. Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi.

Köksal, M. Fatih (2013), “Ömer bin Mezîd”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/omer-omer-bin-mezid [Erişim tarihi: 17.04.2021]

Şarlı, Mahmut (2001), “Medîne-i Münevvere'deki Ârif Hikmet Bey Kütüphanesi'nde Bulunan Edebiyatla İlgili Türkçe Yazma Eserler”. İlmî Araştırmalar, XI: 99-112.

Atıf Bilgileri


Ay Say, Ümran. "DÎVÂNÇE (YAHYAOĞLU)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divance-yahyaoglu. [Erişim Tarihi: 23 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
2 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
3 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
4 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
5 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
6 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
7 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
10 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle