- Yazar Biyografisi (TEİS)
Yahyaoğlu - Madde Yazarı: Doç. Dr. Ümran Ay Say
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:24/10/2021
DÎVÂNÇE (YAHYAOĞLU)
şiirlerYahyaoğlu (d. ? - ö. ?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Divan şiirinin başlangıç dönemi şairlerinden Yahyaoğlu mahlaslı şairin eseri. Dîvânçe'nin bilinen tek nüshası Medine Şeyhülislam Arif Hikmet Bey Kütüphanesi’nde 251/811 katalog numarasıyla kayıtlı Mecmû'a-i Devâvîn adlı yazmanın içindedir (Ersoy ve Ay 2017: 56). Yazmada 14. ve 15. yüzyıl şairlerinden Şeyhî (ö.1431), İvazpaşazâde Atâyî (ö.1437), Hoca Dehhânî (ö.1401’den önce), Ahmedî (ö.1421-1413), Hassan (ö.15.yy’ın başı), İznikli Hümâmî (ö.15.yy’ın ilk yarısı) ve Ahmed-i Dâî (ö.1421’den sonra)’nin şiirleri mevcuttur. Yahyaoğlu Dîvânçesi, nüshanın 58b-73b varakları arasında derkenara gayr-ı müretteb bir şekilde sıralanmıştır. Dîvânçe'deki şiirler ve eserin bulunduğu yazma nüshanın tavsifi, ilim dünyasına bir makale ile tanıtılmıştır (Ay Say 2021: 11-63). Buna göre yazma nüshada 51 şiir bulunmaktadır. Bu sayı, şairin Dîvânçe'sinde olmayıp da daha evvel Mecmû'atün-Nezâ'ir (Canpolat, 1995: 63, 126, 129, 202) ve Câmi'ü’n-Nezâ'ir (Ertek Morkoç 2003: 82, 1216) isimli nazire mecmualarında yayınlanan üç şiiriyle 54’e ulaşır. Şiirlerin tamamı gazel nazım biçimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Gazellerin beyit sayısı 5-7 arasında değişir. 15. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi dil ve imla özelliklerinin görüldüğü şiirler Arapça, Farsça tamlamalar yönünden de oldukça sadedir. Gazellerde işlenen ana tema beşerî aşktır. Şair, iki gazelinde sûfiyâne bir tavırla “gönül”ü tarif eder, dünya sarayının fânî, ahiretin bâkî olduğunu hatırlatır. Yahyaoğlu’nun şiirleri devrin şairleri tarafından da beğenilmiştir. “Sakındugumdan ol yâri yavuz gözden yavuz dilden” mısraıyla başlayan gazeline "Hassân (II. Murâd devri), Nebî (ö. ?), Rahîmî (ö. ?), Zeynî (ö. ?), Kerîmî (ö. ?), Nücûmî (ö. ?) ve Ömer (Ömer bin Mezîd) (15.yy)" birer nazire yazmışlardır (Canpolat 1995:126).
Şairin biyografisi için bk. "Yahyaoğlu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yahyaoglu
Eserden Örnekler
Gazel
Nâzük-endâmun-içün cânuma kim cânlıg ider
Turuban seyr idicek serv-i hırâmânlıg ider
Agzunun hokkası kim teng [ü] dil-âvîz durur
La‘l ü mercândan alup dürr [ü] güher-k[â]nlıg ider
Sûretün safhasınun hattı muhakkak oldı
Şöyle kim gül varakı üstine reygânlıg ider
Fitne kaşunla gözün kirpügün ok atdukca
Âferîn gönlüme kim cânuma kurbânlıg ider
Şehsüvârı bu zamân hüsn ilinün sensin kim
Her kimi farz ider-isem sana derbânlıg ider
Hoş degül mi bu ki Yahya_oglı senün medhün-ile
Gezinüp ilden ile halka gazel-hânlıg ider
Gazel
Gönül cihânını sorsan aceb cihân durur ol
Ki ne zemîn ü ne hod âsumân durur ol
Gönül katında yir ü göge yok durur mikdâr
Ki yir ü gök didigün ten bigi vü cân durur ol
Gönül makâmını teşbîhe arşa kılmışlar
Ki cân hümâları olmaga âşiyân durur ol
Neyi taleb kılur-ısan gönülde bulmag olur
Bu hâkdândaki gey ulu hânedân durur ol
Nedür nedendür ü nicedür o[l] gönül diyene
Dahı nişân diyemezem ki bî-nişân durur ol
Bes anla imd[i] ki sâhib-dil adını kimmiş
Çün ad-ıla diyemezem ki di fülân durur ol
İçin imâret iden er taşın harâb kılur
Ki zînet eyledügi özine ziyân durur ol
Nazar bolan kişi sâhib-dili bilür girçek
Egerçi içerüden içerü nihân durur ol
Nazar bolan kişi kimdür diyene Yahya_oglı
Eyit ki her kişinün hıdmetin kılan durur ol (Ay Say 2021: 28-30)
Kaynakça
Ay Say, Ümran (2021). “Klasik Türk Şiirinin Başlangıç Dönemi Şairlerinden Yahyâoğlu ve Divançesi”. KÜLTÜRK Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (3): 11-63.
Canpolat, Mustafa (1995). Ömer bin Mezîd, Mecmû'atün-Nezâ'ir. Ankara: TDK Yay.
Ersoy, Ersen ve Ü. Ay (2017). Hoca Dehhânî Divanı. Ankara: TUBA Yay.
Ertek Morkoç, Yasemin (2003). Eğridirli Hacı Kemal’in Câmi'ü’n-Nezâ'ir’i. C. I. Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi.
Köksal, M. Fatih (2013), “Ömer bin Mezîd”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/omer-omer-bin-mezid [Erişim tarihi: 17.04.2021]
Şarlı, Mahmut (2001), “Medîne-i Münevvere'deki Ârif Hikmet Bey Kütüphanesi'nde Bulunan Edebiyatla İlgili Türkçe Yazma Eserler”. İlmî Araştırmalar, XI: 99-112.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 2 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 3 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 4 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 5 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 10 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |