[DÎVÂNÇE] (MELÎHÎ)
şiirler
Melîhî (d. ? - ö. 900/1494-95’den sonra)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Tokatlı Melîhî’nin şiirlerinin yer aldığı eseri. Melîhî’nin, dîvânı veya başka bir eseri olup olmadığı bilinmese de nazire mecmuaları ile diğer şiir mecmualarda şiirlerine rastlanmaktadır. Konuyla ilgili son çalışmayla (Delice 2020) şairin 1 murabbaı, 1 müstezadı, 68 gazeli (5’i nâ-tamam), 4 matlaı, 6 müfredi ve 1 kıt’ası yayımlanmıştır.

Tokatlı Melîhî’nin şiirlerinin büyük bir bölümü gazellerden oluşmaktadır. Gazellerinde âşıkane tarz ön plandandır. Şair, gelenek dahilinde sevgilinin her bir güzellik unsuruna farklı benzetmelerde bulunmuştur. Şiir ve şaire dair düşünceler, dinî ve tasavvufi remizler de ele aldığı konulardandır. Şiirlerini samimi ve yalın bir dille ifade eden şairden tezkireler övgü ile bahsetmektedir.

Şair; Şeyhî, Vasfî Çelebi, Ahmed Paşa, Mehdî, Şevkî, Kemâl Ümmî ve Nesîmî’nin şiirlerine nazire yazmıştır. Nazireciliği yanında şiirleri tanzir edilen Melîhî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’de iki zemin şiirine Bihiştî, Caՙfer Çelebi, Sultân Cem, Derûnî, Enverî, Fakîrî, Fehmî-i Saruhanî, Feyzî, Gedâyî, Hicrî, Kebîrî, Kemâl-i Zerd, Mesîhî, Me’âlî, Muhibbî, Nazmî, Sarrâfî, Vasfî, Zâtî tarafından 23; Pervâne Bey Mecmuası’nda bir zemin şiirine Feyzî, Kemâl-i Zerd, Behiştî, Muhibbî (Kanuni Sultan Süleyman), Hecrî, Nazmî, Zâtî tarafından 7; Câmi’ü’n-Nezâir’de Atâyî, Sadrî, Sadî-i Cem, Vahyî, Esîrî, Sarrafî, Şirâzî, Cem Sultan, Hudâyî, Subhî, Kemâlî, Tâli’î tarafından 6 nazire yazılmıştır.

Melîhî’nin şiirlerinin önemli bir bölümü Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi, Y-0451’de kayıtlı Mecmûa’nın 65b-79a varakları içerisinde yer almaktadır. Bu nüshada Tokatlı Melîhî’nin 53 gazeli, 1 müstezadı bulunmaktadır. Şairin şiirleri Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’i (Köksal 2017), Pervâne b. Abdullah’ın Pervâne Bey Mecmuası (Gıynaş 2017) ve Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’ü’n-Nezâir’indeki (Ertek Morkoç 2003) şiirlerinin de ilave edilmesiyle yayımlanmıştır (Delice 2020).

Şairin biyografisi için bk. "Melîhî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/melihi-mdbir 

Eserden Örnekler


Gazel

Göreliden ruhlarunı âşikâr ey dôstum

Oldı zülfün gibi gönlüm târümâr ey dôstum

 

Sen ne hûb u serv-kadd ü lâle-ruh[sın] kim henûz

Gonçe iken bülbülün vardur hezâr ey dôstum

 

Dil hayâl-i zülf ü ruhsârunsız olmaz bir nefes

Zikr ü fikrüm ol durur leyl ü nehâr ey dôstum

 

Hâk-i pâyüne didüm evvel gubâr-ı nâfe lîk

Âhir oldum ol hatâdan şermsâr ey dôstum 

 

Kıldı çün hurrem bugün hüsnün bahârı âlemi

Gel senünle idelüm ıyş-ı bahâr ey dôstum

 

Cân-ı şîrîn virürem yolunda kim gördüm seni

Hüsn ilinde hüsrev-i çâpük-süvâr ey dôstum

 

Kasd kılmışdur Melîhî-i garîbün katline

Tîz ol kim âfet olur intizâr ey dôstum  (Delice 2020: 77)

Kaynakça


Delice, Gönül (2020). Tokatlı Melîhî ve Şiirleri. Çorum: Kut Yay.

Ergin, Muharrem (1946). “Melîhî”. İÜEF Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 2 (1-2): 59-78.

Ertek Morkoç, Yasemin (2003). Eğridirli Hacı Kemal’in Câmi’ü’n-Nezâir’i. Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi.

Gıynaş, Kamil Ali (2017). Pervâne Bey Mecmuası. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-194492/pervane-bey-mecmuasi.html [Erişim tarihi 03.06.2020]

Köksal, M. Fatih (2005). “Melîhî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM Yay. 295-296.

Köksal, M. Fatih (2017). Edirneli NazmîMecma’u’n-Nezâ’ir. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-195954/mecmaun-nezair-edirneli-nazmi.html [Erişim tarihi: 03.06.2020] 

Atıf Bilgileri


Delice, Gönül. "[DÎVÂNÇE] (MELÎHÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divance-melihi. [Erişim Tarihi: 13 Haziran 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
2 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
3 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
4 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
5 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
6 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
7 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
10 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle