- Yazar Biyografisi (TEİS)
Melîhî - Madde Yazarı: Gönül Delice
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:01/08/2021
[DÎVÂNÇE] (MELÎHÎ)
şiirlerMelîhî (d. ? - ö. 900/1494-95’den sonra)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Tokatlı Melîhî’nin şiirlerinin yer aldığı eseri. Melîhî’nin, dîvânı veya başka bir eseri olup olmadığı bilinmese de nazire mecmuaları ile diğer şiir mecmualarda şiirlerine rastlanmaktadır. Konuyla ilgili son çalışmayla (Delice 2020) şairin 1 murabbaı, 1 müstezadı, 68 gazeli (5’i nâ-tamam), 4 matlaı, 6 müfredi ve 1 kıt’ası yayımlanmıştır.
Tokatlı Melîhî’nin şiirlerinin büyük bir bölümü gazellerden oluşmaktadır. Gazellerinde âşıkane tarz ön plandandır. Şair, gelenek dahilinde sevgilinin her bir güzellik unsuruna farklı benzetmelerde bulunmuştur. Şiir ve şaire dair düşünceler, dinî ve tasavvufi remizler de ele aldığı konulardandır. Şiirlerini samimi ve yalın bir dille ifade eden şairden tezkireler övgü ile bahsetmektedir.
Şair; Şeyhî, Vasfî Çelebi, Ahmed Paşa, Mehdî, Şevkî, Kemâl Ümmî ve Nesîmî’nin şiirlerine nazire yazmıştır. Nazireciliği yanında şiirleri tanzir edilen Melîhî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’de iki zemin şiirine Bihiştî, Caՙfer Çelebi, Sultân Cem, Derûnî, Enverî, Fakîrî, Fehmî-i Saruhanî, Feyzî, Gedâyî, Hicrî, Kebîrî, Kemâl-i Zerd, Mesîhî, Me’âlî, Muhibbî, Nazmî, Sarrâfî, Vasfî, Zâtî tarafından 23; Pervâne Bey Mecmuası’nda bir zemin şiirine Feyzî, Kemâl-i Zerd, Behiştî, Muhibbî (Kanuni Sultan Süleyman), Hecrî, Nazmî, Zâtî tarafından 7; Câmi’ü’n-Nezâir’de Atâyî, Sadrî, Sadî-i Cem, Vahyî, Esîrî, Sarrafî, Şirâzî, Cem Sultan, Hudâyî, Subhî, Kemâlî, Tâli’î tarafından 6 nazire yazılmıştır.
Melîhî’nin şiirlerinin önemli bir bölümü Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi, Y-0451’de kayıtlı Mecmûa’nın 65b-79a varakları içerisinde yer almaktadır. Bu nüshada Tokatlı Melîhî’nin 53 gazeli, 1 müstezadı bulunmaktadır. Şairin şiirleri Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’i (Köksal 2017), Pervâne b. Abdullah’ın Pervâne Bey Mecmuası (Gıynaş 2017) ve Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’ü’n-Nezâir’indeki (Ertek Morkoç 2003) şiirlerinin de ilave edilmesiyle yayımlanmıştır (Delice 2020).
Şairin biyografisi için bk. "Melîhî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/melihi-mdbir
Eserden Örnekler
Gazel
Göreliden ruhlarunı âşikâr ey dôstum
Oldı zülfün gibi gönlüm târümâr ey dôstum
Sen
ne hûb u serv-kadd ü lâle-ruh[sın] kim henûz
Gonçe
iken bülbülün vardur hezâr ey dôstum
Dil
hayâl-i zülf ü ruhsârunsız olmaz bir nefes
Zikr
ü fikrüm ol durur leyl ü nehâr ey dôstum
Hâk-i
pâyüne didüm evvel gubâr-ı nâfe lîk
Âhir
oldum ol hatâdan şermsâr ey dôstum
Kıldı
çün hurrem bugün hüsnün bahârı âlemi
Gel senünle idelüm ıyş-ı bahâr ey dôstum
Cân-ı
şîrîn virürem yolunda kim gördüm seni
Hüsn
ilinde hüsrev-i çâpük-süvâr ey dôstum
Kasd
kılmışdur Melîhî-i garîbün katline
Tîz
ol kim âfet olur intizâr ey dôstum
(Delice 2020: 77)
Kaynakça
Delice, Gönül (2020). Tokatlı Melîhî ve Şiirleri.
Çorum: Kut Yay.
Ergin,
Muharrem (1946). “Melîhî”. İÜEF Türk
Dili ve Edebiyatı Dergisi, 2 (1-2): 59-78.
Ertek Morkoç, Yasemin (2003). Eğridirli Hacı Kemal’in
Câmi’ü’n-Nezâir’i. Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi.
Gıynaş, Kamil Ali (2017). Pervâne Bey Mecmuası. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-194492/pervane-bey-mecmuasi.html [Erişim tarihi 03.06.2020]
Köksal, M. Fatih (2005). “Melîhî”.
Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM
Yay. 295-296.
Köksal, M. Fatih (2017). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-195954/mecmaun-nezair-edirneli-nazmi.html [Erişim tarihi: 03.06.2020]
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 2 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 3 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 4 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 5 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 10 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |