- Yazar Biyografisi (TEİS)
Tâ'ib, Mehmed Çelebi - Madde Yazarı: Doç. Dr. Güler Doğan Averbek
- Eser Yazılış Tarihi:1095/1683-1684'ten önce
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:27/11/2021
DÎVÂN (TÂ'İB)
şiirlerTâ'ib, Mehmed Çelebi (d. ?/?-ö. 1095/1683-84)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Türk şiirinde Sebk-i Hindî’nin en önemli temsilcilerinden kabul edilen Nâ’ilî tarafından yetiştirilen Tâ’ib Mehmed Çelebi’nin eseridir. Divan'da üç kaside, üç terkîb-bend, 169 gazel, iki kıt’a-i kebîre, yedi rubaî, bir kıt’a olmak üzere toplam 185 şiir yer alır. Konuları bakımından ele alınırsa divanda miraciye, temmuziye tarzında naat, münâcât, niyaz-nâme, maktel, hazaniye ve naat mevcuttur. İlk bölümde kaside ve terkîb-bendler bulunur, “Dîvân-ı Tâ’ib Efendi” başlığını taşıyan ikinci kısımda gazeller ve iki kıt’a-i kebîre, “Rubâ’iyât” başlığını hâvî üçüncü bölümde ise rubaîler ile bir kıt’a mevcuttur.
Tâ’ib’in şiirleri dil yönünden ağırdır. Özellikle kasideler ve terkîb-bendlerden oluşan ilk bölümde kullanılan dil, yoğun olarak Arapça, Farsça kelime ve terkip ihtiva eder. Tâ’ib, Sebk-i Hindî gereği olarak birleşik kelime türetmesi ve genişletilmiş tamlamalar kullanmasıyla klâsik üslûptan ayrılır. Hint Üslubu’nun tezahürü olan bâkir hayallerin dikkat çektiği divanda dilin ağırlığının yanı sıra sözdizimi de algılamayı zorlaştıracak biçimde girifttir. Girift manalardan başkaca atlamalı hayaller de şiirlerin anlaşılmasını güçleştirmektedir.
Tâ’ib’in mürettep divanının bilinen yegâne nüshası Türk Dil Kurumu Kütüphanesi, Yz A 378 numaradadır. Söz konusu nüsha, kütüphane katalogunda 18. asır şairlerinden Osman-zâde Tâ’ib’e izafe edilmiştir. Tâ’ib Mehmed Çelebi’nin mecmualarda bulunan kimi şiirleri de sair bazı çalışmalarda hataen Osman-zâde Tâ’ib’e ait olarak değerlendirilmiştir. Güler Doğan Averbek, Tâ’ib Dîvânı üzerine bir yüksek lisans tezi hazırlamış (2003) ve daha sonra divan metni neşredilmiştir (Doğan Averbek 2019).
Şairin biyografisi için bk. “Tâ'ib, Mehmed Çelebi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/taib-taib-mehmed-celebi
Eserden Örnekler
Gazel
Ârız-ı gül-rîz-i dil-ber dûd-ı âh altındadur
Sanki mâh-ı şu‘le-cû ebr-i siyâh altındadur
Yüz sürerken pây-ı yâra tâb-ı mihnetden ne gam
Âşıkân ol dâmen-i ismet-penâh altındadur
Nây-veş pür-sûz ise nola figânı âşıkun
Şimdi hûbân-ı Sitanbul hep külâh altındadur
Rû-nümâdur cebhesinde nûr-ı sırr-ı Ahmedî
Ol ki mihr-i efser-i hükm-i ilâh altındadur
Rûy-ı ikbâle şikâf-ı sîneden itmez nazar
Dil lisân-ı peyken-i tîr-i nigâh altındadur
Virse her mûyı nola Tâ’ib sadâ-yı sûz-nâk
Ol ki çeng-âsâ girân-bâr-ı günâh altındadur (Doğan Averbek 2019: 134-135)
Kaynakça
Doğan Averbek, Güler (2019). Tâ’ib Mehmed Çelebi, Dîvân. Ankara: TDK Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 2 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 3 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 4 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
| 5 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 6 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 7 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 8 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 9 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |