DÎVÂN (TÂ'İB)
şiirler
Tâ'ib, Mehmed Çelebi (d. ?/?-ö. 1095/1683-84)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Türk şiirinde Sebk-i Hindî’nin en önemli temsilcilerinden kabul edilen Nâ’ilî tarafından yetiştirilen Tâ’ib Mehmed Çelebi’nin eseridir. Divan'da üç kaside, üç terkîb-bend, 169 gazel, iki kıt’a-i kebîre, yedi rubaî, bir kıt’a olmak üzere toplam 185 şiir yer alır. Konuları bakımından ele alınırsa divanda miraciye, temmuziye tarzında naat, münâcât, niyaz-nâme, maktel, hazaniye ve naat mevcuttur. İlk bölümde kaside ve terkîb-bendler bulunur, “Dîvân-ı Tâ’ib Efendi” başlığını taşıyan ikinci kısımda gazeller ve iki kıt’a-i kebîre, “Rubâ’iyât” başlığını hâvî üçüncü bölümde ise rubaîler ile bir kıt’a mevcuttur.

Tâ’ib’in şiirleri dil yönünden ağırdır. Özellikle kasideler ve terkîb-bendlerden oluşan ilk bölümde kullanılan dil, yoğun olarak Arapça, Farsça kelime ve terkip ihtiva eder. Tâ’ib, Sebk-i Hindî gereği olarak birleşik kelime türetmesi ve genişletilmiş tamlamalar kullanmasıyla klâsik üslûptan ayrılır. Hint Üslubu’nun tezahürü olan bâkir hayallerin dikkat çektiği divanda dilin ağırlığının yanı sıra sözdizimi de algılamayı zorlaştıracak biçimde girifttir. Girift manalardan başkaca atlamalı hayaller de şiirlerin anlaşılmasını güçleştirmektedir. 

Tâ’ib’in mürettep divanının bilinen yegâne nüshası Türk Dil Kurumu Kütüphanesi, Yz A 378 numaradadır. Söz konusu nüsha, kütüphane katalogunda  18. asır şairlerinden Osman-zâde Tâ’ib’e izafe edilmiştir. Tâ’ib Mehmed Çelebi’nin mecmualarda bulunan kimi şiirleri de sair bazı çalışmalarda hataen Osman-zâde Tâ’ib’e ait olarak değerlendirilmiştir. Güler Doğan Averbek, Tâ’ib Dîvânı üzerine bir yüksek lisans tezi hazırlamış (2003) ve  daha sonra divan metni neşredilmiştir (Doğan Averbek 2019).

Şairin biyografisi için bk. “Tâ'ib, Mehmed Çelebi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/taib-taib-mehmed-celebi

Eserden Örnekler


Gazel

Ârız-ı gül-rîz-i dil-ber dûd-ı âh altındadur

Sanki mâh-ı şu‘le-cû ebr-i siyâh altındadur


Yüz sürerken pây-ı yâra tâb-ı mihnetden ne gam

Âşıkân ol dâmen-i ismet-penâh altındadur


Nây-veş pür-sûz ise nola figânı âşıkun

Şimdi hûbân-ı Sitanbul hep külâh altındadur


Rû-nümâdur cebhesinde nûr-ı sırr-ı Ahmedî

Ol ki mihr-i efser-i hükm-i ilâh altındadur


Rûy-ı ikbâle şikâf-ı sîneden itmez nazar

Dil lisân-ı peyken-i tîr-i nigâh altındadur


Virse her mûyı nola Tâ’ib sadâ-yı sûz-nâk

Ol ki çeng-âsâ girân-bâr-ı günâh altındadur         (Doğan Averbek 2019: 134-135)

Kaynakça


Doğan Averbek, Güler (2019). Tâ’ib Mehmed Çelebi, Dîvân. Ankara: TDK Yay.


Atıf Bilgileri


Doğan Averbek, Güler. "DÎVÂN (TÂ'İB)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-taib. [Erişim Tarihi: 20 Ekim 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
2 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
3 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
4 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
5 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
6 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
7 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
8 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
9 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle