- Yazar Biyografisi (TEİS)
Sıdkî, Abdullah Efendi - Madde Yazarı: Doç. Dr. Ahmet Akgül
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Divan-Tekke Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:02/06/2022
DÎVÂN (SIDKÎ)
şiirlerSıdkî, Abdullah Efendi (d. 1099/1687-1688 - ö. 1172/1758-1759)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Halvetî şeyhlerinden olduğu bilinen Abdullah Sıdkî Efendi'ye (d. 1099/1687-1688 - ö. 1172/1758-1759) ait şiirlerin şairin oğlu tarafından bir araya getirildiği eser. Asıl adı Abdullah olan Sıdkî'nin öğrenimi hakkında yeterli bilgi olmamakla birlikte, Halveti şeyhlerinden Hasan el-Ünsî’den ders aldığı ve imamlık yaptığı bilinmektedir. Dîvân’ın giriş kısmındaki bilgilerden hayatının bir bölümünü gurbette (Kırım’ın Kefe şehri) geçirdiği anlaşılan şair, 1172/1758-1759 senesinde vefat etmiştir. Kabri, İstanbul’da Koca Mustafa Paşa Camisi haziresindedir.
Milli Kütüphanede tek nüshası (06 Mil Yz A 6168) bulunan eser kısmen harekelidir. Dîvân’ın, şairin ölümünden sonra oğlu İsmail tarafından tertip edildiği eserin girişine yine onun eklediği bilgilerden anlaşılmaktadır. Dîvân'ı tertip eden oğlu önce kasideleri daha sonra harf sırasına göre gazelleri yazmıştır. Gazellerden sonra ise Dîvân’ı elinden geldiğince ve harf sırasına göre tertiplediğini, kalan şiirleri de eserin sonuna kaydettiğini söyleyerek bir adet murabbaya yer vermiştir. 8b numaralı sayfada yer alan 11. kasidenin makta beytinin ikinci mısrası eksiktir. Sayfanın sonunda yer alan ayak (reddade) takip eden sayfaya uymamaktadır. Dolayısıyla eserin bir bölümünün eksik olması muhtemeldir.
Dîvân'ın neşrinde ikisi münacat, ikisi naat türünde olmak üzere 14 kaside ile 135 gazel ve bir murabba yer almaktadır (Akgül 2011). Eserin en büyük bölümünü oluşturan gazeller genellikle beş beyitten müteşekkildir; fakat eserde altı, yedi hatta yirmi beyitten oluşan gazeller de mevcuttur. Dîvân'daki toplam beyit sayısı 1049’dur.
Abdullah Sıdkî Dîvânı’nda şairin dilinin çok sade olmadığı, Arapça ve Farsça terkiplerin sıklıkla kullandığı, ayetlerden ve hadislerden doğrudan iktibaslar yapıldığı, konuşma dilinden söylemler ile atasözleri ve deyimlere daha az yer verildiği görülmektedir. Bir tarikat şeyhi olmasının bunda etken olduğu düşünülse de Sıdkî’nin Dîvân’ında kullandığı dörtlü ve beşli Farsça terkipler ile ayet ve hadislerden yaptığı doğrudan iktibaslar dilini yer yer ağırlaştırmıştır denebilir.
Eser, Ahmet Akgül tarafından yüksek lisans tezi olarak hazırlanmış (2011), daha sonra aynı yazar tarafından üzerine bir makale yazılmıştır (2018).
Eserden Örnekler
Gazel
Bülbül-i gülzâr-ı ma‘nâyım sühansız söylerim
Râst gelsem hem-zebânım içre bensiz söylerim
Çarha dil-beste nice fehm eylesin hâl-i dili
Cân u dildendir peyâmım ki dehensiz söylerim
Hem-dem olmaz zâhid-i huşk âşinâ-yı aşk ile
Ben metâ‘-ı aslı bahş eyler semensiz söylerim
Fehm idendir ki harîdâr-ı metâ‘-ı sırr-ı dil
Câna cânân hem-‘inân mıdır bedensiz söylerim
Öyle bir mahbûb-ı ma‘nâdır ki bend itdi beni
Bî-muhâbâdır kelâmım râh-zensiz söylerim
Sıdkiyâ pûşîde arz itmem sana esrârını
Lâkin ey fikr ü hayâlim gelme sensiz söylerim (Akgül 2011: 109).
Kaynakça
Akgül, Ahmet (2011). Abdullah Sıdkî Divanı (İnceleme, Metin, Dizin). Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi.
Akgül, Ahmet (2018). “18. Yüzyıl Şairlerinden Abdullah Sıdkî ve Divan’ının Şekil Özellikleri”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 18: 211-228.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ŞEMÂ'İL-İ ŞERÎF TERCÜMESİ | Ayn-ı Ekber, Şeyh Mehmed | Doç. Dr. Erdem Can Öztürk |
Görüntüle | ||
| 2 | MAKTEL-İ HÜSEYN / KİTÂB-I KERBELÂ (BEKÂYÎ) | Bekâyî, Darendeli Bekâyî | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 3 | KISSA-İ ERVE | Bilâl Efendi, Oflu | Dr. Öğr. Üyesi Tuba Onat Çakıroğlu |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CEMÂLÎ-İ UŞŞÂKÎ) | CEMÂLÎ, Şeyh Seyyid Mehmed Cemâleddin Efendi | Dr. Öğr. Üyesi Fazile Eren Kaya |
Görüntüle | ||
| 5 | DÎVÂN (HÂMİD) | Hâmid, Enderûnlu Mehmed | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (HİLMÎ) | Hilmî, Yusûf-zâde Abdullâh | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 7 | EL-KASRU'L-METÎN Fİ TERCEMETİ BUSTÂNİ'L-ÂRİFÎN | İshâk, Ebûishâk-zâde İshâk Efendi | Dr. Necmettin Azak |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (İZZÎ) | İZZÎ, Eşref-zâde İzzeddîn Ahmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (MÜSELLEM) | Müsellem, Ebulvefâ Şeyh Ahmed Müsellem Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 10 | İNSÂN-NÂME | Nazîr/Nazîrâ, İbrahim Nazîr Çelebi Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle |