DÎVÂN (ŞEVKET)
şiirler
Şevket, Şevket Bilâlî (d. ?/? - ö. ?/?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Bayburtlu Şevket Bilâlî’nin (?-?) şiirlerini topladığı eser. Eserin bilinen tek nüshası Prof. Dr. M. Fatih Köksal’ın şahsî kütüphanesinde bulunmaktadır. 130x80 mm, iç ölçüler muhtelif, 115 yaprak (230 s.), 14 satırlı, Güzel bir nesih hatla, siyah mürekkeple lacivert bez kaplı karton cilt içinde çizgili bir deftere yazılmıştır. Hakkında kaynaklarda bilgi bulunmayan müellif, Divan’ın ilk sayfasındaki kayda göre Nakşibendî şeyhlerinden “Malatyalı Hacı Hasan Visâlî Efendi’nin müritlerinden telgrafhâne müstahdemi Şevket Bayburdî”dir. Nüshanın başındakİ “Sene Arabî 1318” (1900/01) notunun eserin tamamlanma tarihi olduğu düşünülmektedir. Sonradan açık mavi mürekkeple yapılan birtakım eklemeler, düzeltmeler ve karalamalara nazaran ve özellikle zahriye sayfasındaki “… hazretlerinin ‘âşık-ı dîvânelerinden Bayburdî Şevket kemterlerinin…” ibaresine bakılarak müellif hattı olduğu hükmüne varılabilir. Divan, elifba sırasına göre yazılmıştır. Ancak şair Divan’ının son kısımlarında bulunan şiirlerinde bu tertibe riayet etmemiştir. Bazı şiirlerinde başlık kullanmış, bazı şiirlerinin baş kısmına veya altına kısa kısa notlar yazmıştır. Divan’daki şiirler büyük oranda gazellerden oluşmaktadır. Divan’da 4 kaside, 181 gazel, 1 muhammes,1, kalenderi, 4 müfred ve 4 hece vezni ile yazılmış şiir olmak üzere toplam 196 şiir bulunmaktadır. Kaside nazım şekliyle 48 beyitten oluşan bir “Kerbela Vak’ası”, 31 beyitten oluşan Nasihat-ı İhvan, 67 beyitten oluşan bir menâkıbnâme ve 31 beyitten oluşan “Seyr-i Sülûk” başlıklı manzume mevcuttur. Muhammes ise 24 kıt’adan müteşekkildir. Gazellerindeki beyit sayısı 5-15 beyit arasında değişir. Şairin, mensubu bulunduğu tarikatın şeyhi olan Şeyh Hasan Visâlî’ye aşk derecesinde bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Divan’ın ilk sayfasında divanındaki şiirleri ona hitap ettiğini ve birçok gazeli de onun huzurunda okuduğunu eserinde kendisi kaydeder. Neredeyse yazdığı bütün şiirlerinde Şeyh Hasan Visâlî’ye atıfta bulunmuştur.

Eser bir makaleyle tanıtılmıştır (Temür 2011).

Şairin biyografisi için bk. "Şevket, Şevket Bilâlî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sevket-sevket-bilali 

Eserden Örnekler


GAZEL

Toğrulup geldim kapuna sâhib-i meydân-ı aşk
Sâilem pek mücrimem gel eyle bir ihsân-ı aşk

İ’tirâf-ı cürm idüben gelmişem dîvânına
Cürm ü ısyânımı yazma defter-i dîvân-ı aşk

Kul hatâlar işleyince şâh sultân afv eder
İsm-i Gaffâr’a bağışla yapdığım tugyân-ı aşk

Merhamet bâbın güşâd et bekliyor bunca garîb
Yine sûzân sızlamakda bunca kim ihvân-ı aşk

Zırh-ı ısyân çün (?) değildir merhamet ummânına
Ey kerem kânı Visâlî rahmetin ummân-ı aşk

Râh-ı aşkında fedâ-yı câna minnet bekliyor
Şevket-i bîçâreyi gör uğruna kurbân-ı aşk
(Şevket Bilâlî [yz.],  s. 80-81)

Kaynakça


Köksal, M. Fatih, Mücahit Kaçar, Mevlüt İlhan (2018). Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal Kütüphanesi Türkçe EL Yazmaları Kataloğu, İstanbul: Kesit Yay., s. 129.

Şevket Bilâlî (yz.). Dîvân. M. Fatih Köksal Kütüphanesi, Nu. 129. D. 14.

Temur, Şükran (2011). “19. Yüzyılda Bilinmeyen Bir Eser: Bayburtlu Şevket Bilâlî Divânı”, Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi - International Journal of Social and Economic Sciences, C. 1, S. 2, s. 5-8.


Atıf Bilgileri


Köksal, Mehmet Fatih. "DÎVÂN (ŞEVKET)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-sevket. [Erişim Tarihi: 22 Mayıs 2025].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
2 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
3 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
4 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
5 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
6 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
7 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
8 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle