- Yazar Biyografisi (TEİS)
İzzet Efendi, Yenişehirli - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi Oktay Nar
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:18/08/2022
DÎVÂN (İZZET)
şiirlerİzzet Efendi, Yenişehirli (d. ?/? - ö. 1237/1821-1822)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Asıl adı İzzet Efendi olan ve İzzet mahlaslı şiirler yazan şairin eseri. İzzet Efendi, Yunanistan’ın Larissa adıyla bilinen Osmanlının Yenişehr-i Fener şehrinde yaşamış bir şairdir. İzzet Efendi’nin bilinen tek eseri Dîvânı’dır. Eserin dört nüshasının karşılaştırılmasıyla oluşturulan tenkitli metinde (Nar 2018) 13 kaside, biri Farsça 21 tarih, 7 tahmis, 1 terkîb-bend, 1 tercî-bend, 4 şarkı, 5’i Farsça 2’si Arapça 168 gazel, 5 kıt'a, 2 nazım, 7 mesnevi ve 10 müfred bulunmaktadır.
Dîvân'ın iki nüshasının sayfa kenarlarında Nâbî'nin Hayriyyesi bulunmaktadır. Bir nüshanın sonunda ise İzzet Efendi’yi tanıyan Behcet Efendi tarafından şairin hayatıyla ilgili bir biyografi verilmiştir (Nar 2016: 18)
İzzet Efendi’nin kasideleri çoğunlukla Yenişehir’de görev yapmış devlet büyükleri için yazılmış şiirlerden oluşur. İzzet Efendi’nin kaside yazdığı şahıslar şunlardır: Celal Paşa, Selim Paşa, Rüşdi Paşa, Mahmud Paşa, Seyyid Abdullah Efendi, Lutfullah Efendi, Veliyüddin Paşa ve Mehmed Paşa. İzzet Efendi bir şiirinde ise o zamanda yaşamış şairlerin listesini çıkarmıştır.
Dîvân'da yer alan tarihlerin üçü devlet büyüklerinin makamlarıyla alakalı düşürülmüştür. On ikisi veladet sebebiyle yazılmıştır. İkisi yapı üzerine düşürülen tarihlerdir. Üçü vefat üzerine yazılmıştır. Bir tanesi de şairin hafız olması üzerine kaleme aldığı şiirdir. Şiirlerin çoğunluğunu gazeller oluşturur. İzzet Efendi, kafiye bulmanın zor olmadığı harflerle daha çok gazel yazmıştır. Dîvân’da yedi harf dışında bütün harflerde gazel vardır. Gazellerin beyit sayısı 5-18 arasında değişmektedir. Şair gazellerinde bazen Bâkî’nin rindane tarzını, bazen Fuzûlî’nin âşıkâne tarzını kendine yol edinirken, bazen de Sebk-i Hindî'ye uygun şiirler yazmıştır (Nar 2016: 19-53).
Şiirlerinden İzzet Efendi'nin Yenişehir’de yaşamaktan zevk aldığı anlaşılmaktadır. Yenişehir’in vefalı güzelleri hoştur ve güzellerin yaptığı eziyetler insana bir başka hâl verir. Rumelili şairlerin pek çoğunda karşımıza çıkan ve ortak bir özellik olarak gördüğümüz “âzâde tavırlar, samimi ve derinliği olan ruh, hep yükseklerde gezen ve kayıt tanımayan bir aldırmaz tavır” (İsen 1990: 12), İzzet’in karakterinin dikkat çeken taraflarındandır. Şair sıklıkla, dünyanın ve dünyanın sunduğu olanakların gelip geçici olduğundan, dünya ile ilgili her şeyin değersizliğinden söz eder (Nar 2016).
İzzet Efendi’nin Dîvânı’nın dört nüshası tespit edilmiştir. Bu nüshalar şöyledir: Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırma Merkezi Feridun Nafiz Uzluk Arşivi Nu.: Y50; Ankara Milli Kütüphane Nu.: 06 Mil Yz To 4; İzmir Milli Kütüphanesi Nu.: 1293; Süleymaniye Kütüphanesi Nu.: T811/00152. Dîvân, Oktay Nar tarafından önce doktora tezi olarak hazırlanmış, daha sonra da kitap hâlinde yayımlanmıştır (Nar 2016, 2018).
Eserden Örnekler
Târîh-i Hıfz
Ba'de tahsîl-i fünûn hâfız-ı Kur'ân oldum
Var mıdır ben gibi bir mazhar-ı eltâf olmış
Dir gören sînemi envâ-ı hünerle meşhûn
Ya kütüb-hâne ya dükkânçe-i sahâf olmış
Heşt mâh içre ser-â-ser süver-i Kur'ânı
Ezber itdim gerek ahkâf gerek Kâf olmış
Niam-ı Rabbimi tahdîs bana vâcibdir
Dimesünler işidüp kavlimi leffâf olmış
Dinleyenler didi târîh-i mücevver İzzet
Şürefâdan idi mülhak-ı eşrâf olmış 1232
Gazel
Fakîrim müstmendim bî-nevâyım yâ Resûla'llâh
Senin dergâhına geldim gedâyım yâ Resûla'llâh
Sagâ'ir kum gibi atım atım sâdır kebâ'irde
Kalursa böyle ahvâlim hebâyım yâ Resûla'llâh
Yolum urdı beni azdırdı gâyet nefs ile şeytân
Tarîk-i sünnetinden pek cüdâyım yâ Resûla'llâh
Tabîbimsin bana dârû-yı lutfunla müdâvâ kıl
Hezâr emrâz-ı cürme mübtelâyım yâ Resûla'llâh
Senin ben âl-i pâkinden siyeh-rû bir günehkârım
Yüzüm yok hazrete niçe varayım yâ Resûla'llâh
Senin nesl-i şerîfin bir çemenzâr-ı siyâdetdir
Ben anda sebze-i bî-gâne-sâyım yâ Resûla'llâh
Bu İzzet bendeni mahşerde şâyân-ı şefâ'at kıl
Ki dâim reh-rev-i râh-ı hatâyım yâ Resûla'llâh (Nar 2016: 248-249, 439-440).
Kaynakça
İsen, Mustafa (1990). Usûlî Dîvânı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Nar, Oktay (2016). Yenişehirli İzzet Hayatı, Edebî Kişiliği ve Dîvânı'nın Tenkitli Metni (Metin-İnceleme-Dizin). Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi
Nar, Oktay (2018). Yenişehirli İzzet Hayatı, Edebî Kişiliği ve Dîvânı'nın Tenkitli Metni (Metin-İnceleme-Dizin). Ankara: SAGE Matbaacılık Yayıncılık.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 3 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 4 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 5 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 6 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 7 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 9 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |