DÎVÂN (ATÂYÎ)
şiirler
Atâyî, İvaz Paşa-zâde (d. ? - ö. 841/1437)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Fatih Sultan Mehmed döneminin ünlü şairlerinden Atayî’ye ait olan tek eserdir. Dîvân'da klasik tertibe uygun olarak yazılmış 3 kasîde, 108 gazel, 14 kıt'a, ve 2 matla olmak üzere 127 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerin büyük kısmı Türkçedir. Atâyî'nin Dîvân'ındaki 17 şiirin 2’si Hâfız-ı Şîrazî ve Kemâl-i Hocendî'nin Farsça gazeline, 6'sı Şeyhî’ye, 4'ü Nesîmî'ye, 2'si Ahmed-i Dâî'ye, 2'si Ahmedî'ye ve 1'i Elvân Çelebi'ye naziredir. Latîfî'ye göre “Güneş” redifli kasideyi Sultân Murâd adına ilk defa Atâyî kaleme almış, Ahmed Paşa ona nazire yazmıştır. (Canım 2000: 396).Kendi döneminde yetişen ve sonrasında gelen pek çok şair de Atâyî’nin gazellerine nazireler yazmışlardır. Şiirlerini tanzir edenler arasında Necâtî Bey de vardır. Kendi şiirini “mecmû'-ı sanâyi” olarak tanımlayan Atâyî sanatlı bir üsluba sahiptir. Dîvân'ında en çok dikkat çeken özelliklerden biri belagat ıstılahlarını çok fazla kullanmış olmasıdır (Aslan 2018:25).

Atâyî Dîvânı'nın tespit edilmiş beş nüshası bulunmaktadır: Medine Arif Hikmet Bey Kütüphanesi, Nu. 811/251; İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Şevket Rado Yazma Eserler Kitaplığı, Şr 52-02; Michigan Üniversitesi Yazmaları, Nu. 850/1; Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Bağışlar, Nu. 5612; Mısır Dârü’l-Kütübi’l-Kavmiye, Nu. 1841/2. Bu nüshalardan sadece İstanbul Araştırmaları Enstitüsündeki nüshada istinsah kaydı bulunmaktadır.

Dîvân Üzeyir Aslan tarafından yayımlanmıştır (2018).

Şairin biyografisi için bk. “Atâyî, İvaz Paşa-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/atayi-atai-ivaz-pasazade 

Eserden Örnekler


Gazel

Odlara yakmaga beni ışkun delîldür

Cân şem'i yansın ana ki gönlüm fetîldür


Işkunda sûdumuz gam u sabr oldı az u çok

Ser-mâye bes bize bu kesîr ü kalîldür


Biz rindler katında mey ü gülşen ü nigâr

Firdevs ü hûr u Kevser ile Selsebîldür


İşbu azîz vaktde nûş etmeyüp müdâm

Her kim hafîf otura be-gâyet sakîldür


Gönlümi ûd-veş ki yakar ışk micmeri

Gülşen derem bu oda ki nâr-ı Halîldür


Gölgen gibi rakîb belünce izün gibi

Senden cüdâ Atâyî hakîr ü zelîldür


Ger bilmez-ise derdümi ol yâr ey sabâ

Lutf eyle tapusına erişdükde bildür


Kıt'a

Ey tûtîyâ-yı ehl-i nazar hâk-i pây-i tu

Ba'd ez-edâ-yı hamd u senâ vu du'â-yı tu


Dânî ki tâ be-dîd Atâyî likâ-yı tu

Pervâz kerd murg-ı dileş der-hevâ-yı tu (Aslan 2018: 96, 197)


Kaynakça


Aslan, Üzeyir (hzl.) (2018). Ivaz Paşa Oğlu Atâyî Dîvanı. Ankara: TDK Yay.

Banarlı, Nihat Sami (1998). Resimli Türk Edebiyatı Tarihi. C.I. İstanbul. MEB Yay.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzemâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (2000). “Atâ’î”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara AKM Yay. 569.

Atıf Bilgileri


Özbek Arslan, Necmiye. "DÎVÂN (ATÂYÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-atayi. [Erişim Tarihi: 07 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
2 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
3 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
4 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
5 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
6 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
7 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
10 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle