- Yazar Biyografisi (TEİS)
Atâyî, İvaz Paşa-zâde - Madde Yazarı: Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:07/10/2021
DÎVÂN (ATÂYÎ)
şiirlerAtâyî, İvaz Paşa-zâde (d. ? - ö. 841/1437)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Fatih Sultan Mehmed döneminin ünlü şairlerinden Atayî’ye ait olan tek eserdir. Dîvân'da klasik tertibe uygun olarak yazılmış 3 kasîde, 108 gazel, 14 kıt'a, ve 2 matla olmak üzere 127 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerin büyük kısmı Türkçedir. Atâyî'nin Dîvân'ındaki 17 şiirin 2’si Hâfız-ı Şîrazî ve Kemâl-i Hocendî'nin Farsça gazeline, 6'sı Şeyhî’ye, 4'ü Nesîmî'ye, 2'si Ahmed-i Dâî'ye, 2'si Ahmedî'ye ve 1'i Elvân Çelebi'ye naziredir. Latîfî'ye göre “Güneş” redifli kasideyi Sultân Murâd adına ilk defa Atâyî kaleme almış, Ahmed Paşa ona nazire yazmıştır. (Canım 2000: 396).Kendi döneminde yetişen ve sonrasında gelen pek çok şair de Atâyî’nin gazellerine nazireler yazmışlardır. Şiirlerini tanzir edenler arasında Necâtî Bey de vardır. Kendi şiirini “mecmû'-ı sanâyi” olarak tanımlayan Atâyî sanatlı bir üsluba sahiptir. Dîvân'ında en çok dikkat çeken özelliklerden biri belagat ıstılahlarını çok fazla kullanmış olmasıdır (Aslan 2018:25).
Atâyî Dîvânı'nın tespit edilmiş beş nüshası bulunmaktadır: Medine Arif Hikmet Bey Kütüphanesi, Nu. 811/251; İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Şevket Rado Yazma Eserler Kitaplığı, Şr 52-02; Michigan Üniversitesi Yazmaları, Nu. 850/1; Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Bağışlar, Nu. 5612; Mısır Dârü’l-Kütübi’l-Kavmiye, Nu. 1841/2. Bu nüshalardan sadece İstanbul Araştırmaları Enstitüsündeki nüshada istinsah kaydı bulunmaktadır.
Dîvân Üzeyir Aslan tarafından yayımlanmıştır (2018).
Şairin biyografisi için bk. “Atâyî, İvaz Paşa-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/atayi-atai-ivaz-pasazade
Eserden Örnekler
Gazel
Odlara yakmaga beni ışkun delîldür
Cân şem'i yansın ana ki gönlüm fetîldür
Işkunda sûdumuz gam u sabr oldı az u çok
Ser-mâye bes bize bu kesîr ü kalîldür
Biz rindler katında mey ü gülşen ü nigâr
Firdevs ü hûr u Kevser ile Selsebîldür
İşbu azîz vaktde nûş etmeyüp müdâm
Her kim hafîf otura be-gâyet sakîldür
Gönlümi ûd-veş ki yakar ışk micmeri
Gülşen derem bu oda ki nâr-ı Halîldür
Gölgen gibi rakîb belünce izün gibi
Senden cüdâ Atâyî hakîr ü zelîldür
Ger bilmez-ise derdümi ol yâr ey sabâ
Lutf eyle tapusına erişdükde bildür
Kıt'a
Ey tûtîyâ-yı ehl-i nazar hâk-i pây-i tu
Ba'd ez-edâ-yı hamd u senâ vu du'â-yı tu
Dânî ki tâ be-dîd Atâyî likâ-yı tu
Pervâz kerd murg-ı dileş der-hevâ-yı tu (Aslan 2018: 96, 197)
Kaynakça
Aslan, Üzeyir (hzl.) (2018). Ivaz Paşa Oğlu Atâyî Dîvanı. Ankara: TDK Yay.
Banarlı, Nihat Sami (1998). Resimli Türk Edebiyatı Tarihi. C.I. İstanbul. MEB Yay.
Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzemâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.
İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.
Sungurhan Eyduran, Aysun (2000). “Atâ’î”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara AKM Yay. 569.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 2 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 3 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 4 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 5 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 10 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |