AŞK-NÂME
aşkla ilgili didaktik mesnevi
Feyzî, Subhî-zâde (d. ?/? - ö. 1739/1152)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Klasik Türk şiirinin son hamse sahibi sayılan Subhî-zâde Feyzî’ye ait olan mesnevi. Aşk-nâme, Dîvân ve dört mesnevinin bulunduğu külliyatın 202b-246a varakları arasındaki son eserdir. 1100 beyitten oluşan eser, 1123 /1711'de kaleme alınmış ve hatimede belirtildiğine göre iki haftada tamamlanmıştır.  Eserin konusu ilahî aşktır. 

Mesnevi, “tevhîd”, “na’t”, “mi’râc”, “münâcât”, “sebeb-i te’lif” bölümleri ile başlar. Daha sonra 40 beyitlik “ İ’tizâr-ı Dil-i Zâr” bölümü gelir. Bu faslın ardından “Sıfat-ı Aşk” , “Sıfat-ı Âşık”, “Sıfat-ı Ma’şûk”, “Sıfat-ı Aşk-ı Mecâz”, “Sıfat-ı Sâkî”, “Sıfat-ı Meclis”, “Sıfat-ı Mutrib”, “Sıfat-ı Nev-bahâr”, “Sıfat-ı Subh”, “Sıfat-ı Şeb”, “Sıfat-ı Vuslat”, “Sıfat-ı Gerdiş-i Gerdûn”, “Sıfat-ı Ahvâl-i Zamâne”, “Sıfat-ı Sabr”, “Kasemiyyat” başlıklarını taşıyan asıl bölüme geçilir.  Eser, 60 beyitlik “Hâtime-i Manzûme-i Aşk-nâme” başlıklı bölümle sona erer. Bu bölümde şair, eserinin benzersizliğini vurgulayarak cahil müstensihlerin elinden Allah’a sığınır,  hata ve noksanları için okuyucunun affını istirham eder.

Feyzî’nin şairliği, tezkirelerde nazikâne, külfetsiz gibi sıfatlarla nitelenmekle birlikte, mesnevileri sanat bakımından zayıftır. Agâh Sırrı Levend, mesnevilerin hepsini düşünce bakımından oldukça cılız ve ifade bakımından da kusurlu bulur (1955: 143-152). Şairin, Heft-Seyyâre isimli mesnevisi bir tarafa bırakılırsa Mir’ât‑ı Sûret‑nümâ, Safâ‑nâme ve Aşk‑nâme mesnevilerinde Atâyî'nin Sâkî‑nâme'sini örnek aldığı söylenebilir (Arslan 1999: 41).

Eser, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Kitaplığı 801 numarada kayıtlıdır. Aşk-nâme üzerine bir yüksek lisans tezi (Altay 1998) ve Hamse Külliyatı üzerine ise bir doktora tezi (İspirli 1997) hazırlanmıştır. Ayrıca Hamse, Mehmet Arslan tarafından yayımlanmıştır (1999).

Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade

Eserden Örnekler


Sıfat-ı Aşk 

Oldur sebeb-i belâ-yı 'uşşâk

Hep bâ'is-i ibtilâ-yı uşşâk


'Âşık idi dem-be-dem gam-âlûd

Âh itmeden olmuş idi bî-dûd


'Aşk âteşi mihr-i 'âlem-efrûz

Her bir şereri olur cihân-sûz


Bâ'is gam-ı 'aşka hep gönüldür

Renc ü eleme sebeb gönüldür (Arslan 1999:384)


Sıfat-ı Nev-bahâr

Geldi yine nev-bahâr irişdi

Güller ile lâle-zâr irişdi


Açıldı bahâr ile gülistân

Şevk-âver idi derûn-ı rindân


Çekdi niçe zahmetin hazânun

İrişdi safâsı gülsitânun


Gülşende safâ olup nümâyân

Hep gonçe-i nev-resîde handân


Hep güller ile letâfet-efzâ

Bülbül nola olsa nagme-bahşâ (Arslan 1999: 403).


 


Kaynakça



Altay, Emine. (1998). Subhizade Feyzi'nin Hayatı, Eserleri ve Aşk-name Mesnevisi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Arslan, Mehmet (1999). Subhîzâde Feyzî- Hamse. Sivas: Dilek Ofset.

Arslan, Mehmet (2007)."Türk Edebiyatı’nda Hamse". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 5 (9): 305-322.

İspirli, Serhan Alkan (1997). Subhizâde Feyzî'nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi: İnceleme-Tenkidli Metni. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.

Levend, Agâh Sırrı (1955). "Feyzî'nin Bilinmeyen Hamsesi". TDAY Belleten, 143-152.

Uzun, Mustafa (1995). Feyzî, Subhîzâde. İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. 523.

Atıf Bilgileri


Özbek Arslan, Necmiye. "AŞK-NÂME". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ask-name-tees-2. [Erişim Tarihi: 07 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (FEYZÎ) Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
2 HEFT-SEYYÂRE Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
3 MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
4 SAFÂ-NÂME Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
5 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
6 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
7 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
8 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
11 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
12 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
13 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
14 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle