- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feyzî, Subhî-zâde - Madde Yazarı: Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
- Eser Yazılış Tarihi:1123 /1711
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:23/09/2021
AŞK-NÂME
aşkla ilgili didaktik mesneviFeyzî, Subhî-zâde (d. ?/? - ö. 1739/1152)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Klasik Türk şiirinin son hamse sahibi sayılan Subhî-zâde Feyzî’ye ait olan mesnevi. Aşk-nâme, Dîvân ve dört mesnevinin bulunduğu külliyatın 202b-246a varakları arasındaki son eserdir. 1100 beyitten oluşan eser, 1123 /1711'de kaleme alınmış ve hatimede belirtildiğine göre iki haftada tamamlanmıştır. Eserin konusu ilahî aşktır.
Mesnevi, “tevhîd”, “na’t”, “mi’râc”, “münâcât”, “sebeb-i te’lif” bölümleri ile başlar. Daha sonra 40 beyitlik “ İ’tizâr-ı Dil-i Zâr” bölümü gelir. Bu faslın ardından “Sıfat-ı Aşk” , “Sıfat-ı Âşık”, “Sıfat-ı Ma’şûk”, “Sıfat-ı Aşk-ı Mecâz”, “Sıfat-ı Sâkî”, “Sıfat-ı Meclis”, “Sıfat-ı Mutrib”, “Sıfat-ı Nev-bahâr”, “Sıfat-ı Subh”, “Sıfat-ı Şeb”, “Sıfat-ı Vuslat”, “Sıfat-ı Gerdiş-i Gerdûn”, “Sıfat-ı Ahvâl-i Zamâne”, “Sıfat-ı Sabr”, “Kasemiyyat” başlıklarını taşıyan asıl bölüme geçilir. Eser, 60 beyitlik “Hâtime-i Manzûme-i Aşk-nâme” başlıklı bölümle sona erer. Bu bölümde şair, eserinin benzersizliğini vurgulayarak cahil müstensihlerin elinden Allah’a sığınır, hata ve noksanları için okuyucunun affını istirham eder.
Feyzî’nin şairliği, tezkirelerde nazikâne, külfetsiz gibi sıfatlarla nitelenmekle birlikte, mesnevileri sanat bakımından zayıftır. Agâh Sırrı Levend, mesnevilerin hepsini düşünce bakımından oldukça cılız ve ifade bakımından da kusurlu bulur (1955: 143-152). Şairin, Heft-Seyyâre isimli mesnevisi bir tarafa bırakılırsa Mir’ât‑ı Sûret‑nümâ, Safâ‑nâme ve Aşk‑nâme mesnevilerinde Atâyî'nin Sâkî‑nâme'sini örnek aldığı söylenebilir (Arslan 1999: 41).
Eser, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Kitaplığı 801 numarada kayıtlıdır. Aşk-nâme üzerine bir yüksek lisans tezi (Altay 1998) ve Hamse Külliyatı üzerine ise bir doktora tezi (İspirli 1997) hazırlanmıştır. Ayrıca Hamse, Mehmet Arslan tarafından yayımlanmıştır (1999).
Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade
Eserden Örnekler
Sıfat-ı Aşk
Oldur sebeb-i belâ-yı 'uşşâk
Hep bâ'is-i ibtilâ-yı uşşâk
'Âşık idi dem-be-dem gam-âlûd
Âh itmeden olmuş idi bî-dûd
'Aşk âteşi mihr-i 'âlem-efrûz
Her bir şereri olur cihân-sûz
Bâ'is gam-ı 'aşka hep gönüldür
Renc ü eleme sebeb gönüldür (Arslan 1999:384)
Sıfat-ı Nev-bahâr
Geldi yine nev-bahâr irişdi
Güller ile lâle-zâr irişdi
Açıldı bahâr ile gülistân
Şevk-âver idi derûn-ı rindân
Çekdi niçe zahmetin hazânun
İrişdi safâsı gülsitânun
Gülşende safâ olup nümâyân
Hep gonçe-i nev-resîde handân
Hep güller ile letâfet-efzâ
Bülbül nola olsa nagme-bahşâ (Arslan 1999: 403).
Kaynakça
Altay, Emine. (1998). Subhizade Feyzi'nin Hayatı, Eserleri ve Aşk-name Mesnevisi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Arslan, Mehmet (1999). Subhîzâde Feyzî- Hamse. Sivas: Dilek Ofset.
Arslan, Mehmet (2007)."Türk Edebiyatı’nda Hamse". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 5 (9): 305-322.
İspirli, Serhan Alkan (1997). Subhizâde Feyzî'nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi: İnceleme-Tenkidli Metni. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Levend, Agâh Sırrı (1955). "Feyzî'nin Bilinmeyen Hamsesi". TDAY Belleten, 143-152.
Uzun, Mustafa (1995). Feyzî, Subhîzâde. İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. 523.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (FEYZÎ) | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | HEFT-SEYYÂRE | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 3 | MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 4 | SAFÂ-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |